Na wykresie przedstawiono zmiany wartości pierwszej energii jonizacji – połączone
odcinkami – wybranych pierwiastków uszeregowanych według rosnącej liczby atomowej.

Na podstawie: P. Atkins, Chemia fizyczna,Warszawa 2007.
Oceń prawdziwość zdań. Zaznacz P, jeśli zdanie jest prawdziwe, albo F – jeśli jest fałszywe.
1. | Tlen ma mniejszą wartość pierwszej energii jonizacji niż azot, ponieważ promień atomowy tlenu jest większy niż promień atomowy azotu. | P | F |
|---|---|---|---|
2. | Beryl ma wyższą wartość pierwszej energii jonizacji niż bor, ponieważ atom berylu ma całkowicie zapełnioną podpowłokę 2s, a atom boru uzyskuje taką konfigurację po odłączeniu jednego elektronu. | P | F |
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Oceń całe zdania razem z przyczyną. Sprawdź obsadzenie 2s i 2p, nie tylko ogólny trend okresowy.
Podpowiedź 2
Półzapełnione 2p3 azotu jest trwalsze; w tlenie pojawia się para. Bor oddaje elektron 2p ponad pełnym 2s2.
Podpowiedź 3
Zaznacz F i P.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
1. F; 2. P.
Zasady oceniania
1 pkt – odpowiedź poprawna.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Tlen rzeczywiście ma mniejszą pierwszą energię jonizacji niż azot, lecz nie z powodu większego promienia. N ma trwały półzapełniony układ 2p3, a w O o 2p4 jeden elektron jest już sparowany i łatwiejszy do usunięcia wskutek odpychania w parze. Pierwsze zdanie z błędnym uzasadnieniem jest F.
Be ma pełne 2s2, natomiast bor traci łatwiej elektron 2p, uzyskując pełne 2s2. Drugie zdanie jest P. Wyjątki w trendzie wyjaśnia konkretna konfiguracja podpowłok.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
1. F; 2. P.