Zadanie 4 — czerwiec 2026 — Formuła 2015

Formuła 2015rozszerzony1 pktOczekuje na przegląd podstawy

Na wykresie przedstawiono zmiany wartości pierwszej energii jonizacji – połączone

odcinkami – wybranych pierwiastków uszeregowanych według rosnącej liczby atomowej.

Zadanie 4 — materiał graficzny CKE, s. 6, element 1.

Na podstawie: P. Atkins, Chemia fizyczna,Warszawa 2007.

Oceń prawdziwość zdań. Zaznacz P, jeśli zdanie jest prawdziwe, albo F – jeśli jest fałszywe.

1.

Tlen ma mniejszą wartość pierwszej energii jonizacji niż azot, ponieważ

promień atomowy tlenu jest większy niż promień atomowy azotu.

P

F

2.

Beryl ma wyższą wartość pierwszej energii jonizacji niż bor, ponieważ

atom berylu ma całkowicie zapełnioną podpowłokę 2s, a atom boru

uzyskuje taką konfigurację po odłączeniu jednego elektronu.

P

F

Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Oceń całe zdania razem z przyczyną. Sprawdź obsadzenie 2s i 2p, nie tylko ogólny trend okresowy.

Podpowiedź 2

Półzapełnione 2p3 azotu jest trwalsze; w tlenie pojawia się para. Bor oddaje elektron 2p ponad pełnym 2s2.

Podpowiedź 3

Zaznacz F i P.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

1. F; 2. P.

Zasady oceniania

1 pkt – odpowiedź poprawna.

0 pkt – odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

Tlen rzeczywiście ma mniejszą pierwszą energię jonizacji niż azot, lecz nie z powodu większego promienia. N ma trwały półzapełniony układ 2p3, a w O o 2p4 jeden elektron jest już sparowany i łatwiejszy do usunięcia wskutek odpychania w parze. Pierwsze zdanie z błędnym uzasadnieniem jest F.

Be ma pełne 2s2, natomiast bor traci łatwiej elektron 2p, uzyskując pełne 2s2. Drugie zdanie jest P. Wyjątki w trendzie wyjaśnia konkretna konfiguracja podpowłok.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

1. F; 2. P.

Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2015_2026_06_dodatkowy_04

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania