Źródło
Informacja do zadań 25.
Benzokaina to ester etylowy kwasu 4-aminobenzoesowego CH3

(4-aminobenzenokarboksylowego) o wzorze podanym obok.
Benzokaina jest ciałem stałym, słabo rozpuszczalnym w wodzie.
Do probówki z benzokainą dodano kwas solny i zaobserwowano powstanie klarownego
roztworu.
Wyjaśnij, dlaczego po dodaniu kwasu solnego zaobserwowano opisane zmiany. Załóż, że w warunkach prowadzenia doświadczenia nie zachodzi hydroliza estru.
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Znajdź zasadową grupę benzokainy. Założenie zadania wyklucza hydrolizę estru.
Podpowiedź 2
NH2 przyjmuje proton i tworzy rozpuszczalną sól z jonem chlorkowym.
Podpowiedź 3
Wyjaśnij powstanie kationu benzokainy z NH3+ i lepiej rozpuszczalnej soli, prowadzące do klarownego roztworu.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Przykładowe rozwiązania CKE:
- Po dodaniu kwasu solnego zachodzi reakcja i powstaje roztwór soli benzokainy. Ta sól ma budowę jonową i jest rozpuszczalna w wodzie.
- Grupa aminowa z benzokainy przyłącza H+, czego rezultatem jest utworzenie rozpuszczalnej w wodzie soli.
Zasady oceniania
1 pkt – poprawne wyjaśnienia.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Benzokaina ma grupę aminową zdolną przyjąć H+. Po dodaniu HCl powstaje kation z NH3+ i sól o jonowej budowie, lepiej rozpuszczalna w wodzie niż obojętny ester.
Zanik fazy stałej i klarowny roztwór wynikają więc z protonowania, nie z hydrolizy, którą polecenie wyklucza. Grupa estrowa i układ para podstawników pozostają zachowane. Powiąż w wyjaśnieniu zasadowość NH2, powstanie jonów oraz zmianę rozpuszczalności; samo stwierdzenie „benzokaina się rozpuszcza” powtarza obserwację bez jej przyczyny.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
Przykładowe rozwiązania CKE:
- Po dodaniu kwasu solnego zachodzi reakcja i powstaje roztwór soli benzokainy. Ta sól ma budowę jonową i jest rozpuszczalna w wodzie.
- Grupa aminowa z benzokainy przyłącza H+, czego rezultatem jest utworzenie rozpuszczalnej w wodzie soli.