Zadanie 20.2 — maj 2026 — Formuła 2015

Formuła 2015rozszerzony2 pktOczekuje na przegląd podstawy
Źródło

Informacja do zadań 20.

Reakcja Hecka jest stosowana do łączenia cząsteczek dwóch różnych związków

organicznych z utworzeniem nowego wiązania węgiel–węgiel. Jednym z substratów tej

reakcji jest halogenopochodna węglowodoru aromatycznego (halogenek arylu), a drugim –

związek nienasycony z podwójnym wiązaniem przy skrajnym atomie węgla. W odpowiednich

warunkach reakcja przebiega zgodnie z równaniem:

Informacja wspólna 20 — materiał graficzny CKE, s. 20, element 1.

X = Br, I

W jednym z etapów produkcji leku przeciwzapalnego – naproksenu – stosuje się reakcję

Hecka. W jej wyniku powstaje związek Q, którego wzór przedstawiono poniżej.

𝒂

Informacja wspólna 20 — materiał graficzny CKE, s. 20, element 2.

Na podstawie:B.Cornils, W.A.Herrmann,AppliedHomogeneousCatalysiswithOrganometallicWeinheim 2002.Compounds,

Uzupełnij tabelę. Wpisz formalne stopnie utlenienia oraz typ hybrydyzacji (sp, sp2, sp3) orbitali walencyjnych atomów węgla oznaczonych we wzorze związku Q literami 𝒂 i 𝒃.

Atom węgla

Stopień utlenienia

Typ hybrydyzacji

𝒂

  

𝒃

  
Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Sprawdź wyłącznie atomy bezpośrednio związane z a i b. Wiązania między C mają zerowy wkład.

Podpowiedź 2

a ma jedno C–H, b tylko połączenia z C. Oba są atomami pierścienia aromatycznego.

Podpowiedź 3

Wpisz a: −I, sp2 oraz b: 0, sp2.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Atom węglaStopień utlenieniaTyp hybrydyzacji
a−I albo −1sp2
b0sp2

Zasady oceniania

2 pkt – poprawne uzupełnienie dwóch wierszy tabeli – napisanie stopnia utlenienia i typu

hybrydyzacji wskazanego atomu węgla w dwóch związkach.

1 pkt – poprawne uzupełnienie jednego wiersza tabeli

ALBO

– poprawne uzupełnienie jednej kolumny tabeli.

0 pkt – odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

Atom a w pierścieniu jest związany z jednym H i wyłącznie z atomami C. Wiązanie C–H daje wkład −I, a wiązania C–C nie zmieniają stopnia utlenienia, więc otrzymujemy −I.

Atom b jest aromatycznym węglem podstawionym grupą winylową, bez H i bez bezpośredniego połączenia z heteroatomem, dlatego ma stopień 0. Oba mają po trzy kierunki wiązań σ i należą do układu π pierścienia, co odpowiada sp2. Nie doliczaj do b tlenu odległej grupy metoksy.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

Atom węglaStopień utlenieniaTyp hybrydyzacji
a−I albo −1sp2
b0sp2
Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2015_2026_05_glowny_20.2

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania