Zadanie 14.1 — maj 2026 — Formuła 2015

Formuła 2015rozszerzony2 pktOczekuje na przegląd podstawy
Źródło

Informacja do zadań 14.

W celu oznaczenia stężenia określonych jonów w roztworze należy strącić je całkowicie

w postaci trudno rozpuszczalnego osadu, który po odsączeniu suszy się i praży do

uzyskania stałej masy. Tę metodę stosuje się m.in. w oznaczaniu zawartości jonów

żelaza(III) w badanej próbce.

W wyniku reakcji strącania jonów Fe3+ za pomocą nadmiaru jonów wodorotlenkowych

z roztworu wydziela się uwodniony tlenek żelaza(III):

2Fe3+ + 6OH− → Fe2O3 ∙ 3H2O↓

Wyodrębniony ilościowo osad praży się w temperaturze ok. 1000 °C do uzyskania

bezwodnego Fe2O3.

Na podstawie: J. Minczewski, Z. Marczenko, Chemia analityczna, Warszawa 2022.

Aby oznaczyć stężenie jonów żelaza(III), z próbki roztworu o objętości100 cm3 całkowicie

strącono uwodniony tlenek żelaza(III). Osad wyodrębniono ilościowo, przeniesiono do tygla

i prażono do uzyskania stałej masy tlenku żelaza(III), równej 0,040g.

Oblicz stężenie molowe jonów żelaza(III) w badanym roztworze.

Obliczenia:

Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Przelicz masę końcowego Fe2O3 na mole. W jednym molu tlenku są dwa mole Fe.

Podpowiedź 2

Pomnóż n(Fe2O3) przez dwa, następnie użyj objętości początkowej próbki 0,100 dm3.

Podpowiedź 3

Oblicz 2·(0,040/159,7)/0,100; otrzymasz około 0,0050 mol·dm−3 Fe3+.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Przykładowe rozwiązanie CKE:

n(Fe2O3) = 0,040 / 159,7 ≈ 0,00025 mol
n(Fe3+) = 2 · 0,00025 = 0,0005 mol
c(Fe3+) = 0,0005 / 0,1 = 0,005 mol · dm−3

Zasady oceniania

2 pkt – zastosowanie poprawnej metody, poprawne wykonanie obliczeń oraz podanie

wartości liczbowej wyniku z poprawną jednostką.

1 pkt – zastosowanie poprawnej metody, ale popełnienie błędów rachunkowych

prowadzących do błędnego wyniku liczbowego

LUB

• podanie wyniku z inną jednostką

ALBO

– zastosowanie poprawnej metody, poprawne wykonanie obliczeń prowadzące do …

poprawnej liczby moli jonów żelaza(III), ale brak wartości albo niepoprawna wartość

stężenia jonów żelaza(III) w próbce.

0 pkt – zastosowanie błędnej metody albo brak rozwiązania.

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

Po prażeniu oznaczamy bezwodny Fe2O3, którego masa molowa wynosi około 159,7 g·mol−1. Masa 0,040 g odpowiada około 2,50·10−4 mol tlenku. Każdy mol Fe2O3 zawiera dwa mole atomów Fe, zatem początkowo w próbce było około 5,01·10−4 mol Fe3+.

Po podzieleniu przez 0,100 dm3 otrzymujemy c ≈ 0,0050 mol·dm−3. Nie używamy masy molowej uwodnionego osadu, ponieważ podczas prażenia woda została usunięta. Ilościowe wyodrębnienie pozwala zachować bilans całego żelaza próbki.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

Przykładowe rozwiązanie CKE:

n(Fe2O3) = 0,040 / 159,7 ≈ 0,00025 mol
n(Fe3+) = 2 · 0,00025 = 0,0005 mol
c(Fe3+) = 0,0005 / 0,1 = 0,005 mol · dm−3
Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2015_2026_05_glowny_14.1

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania