W pewnym hydracie siarczanu(VI) kobaltu(II) masa tlenu stanowi 62,6 % masy tego
związku. Rozpuszczalność tego hydratu w temperaturze 70 °C wynosi 67,0 g w 100 g H2O.
Na podstawie: Merck KGaA, Tabela rozpuszczalności […], 2025 (sigmaaldrich.com).
Na podstawie obliczeń ustal, ile moli wody zawiera jeden mol opisanego hydratu, i napisz wzór tej soli. Rozstrzygnij, czy można całkowicie rozpuścić 𝟏 𝐦𝐨𝐥 tego hydratu w 𝟒𝟎𝟎 𝐠 wody w temperaturze 𝟕𝟎 °𝐂. Uzasadnij odpowiedź. Przyjmij, że masa molowa siarczanu(VI) kobaltu(II) jest równa 𝑴= 𝟏𝟓𝟓 𝐠∙𝐦𝐨𝐥−𝟏.
Obliczenia:
Rozstrzygnięcie: …
Uzasadnienie: …
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Zapisz masę molową hydratu i łączną masę tlenu jako funkcje x. Nie pomijaj tlenu SO4.
Podpowiedź 2
Rozwiąż udział masowy 0,626, a potem porównaj masę mola z 268 g możliwymi do rozpuszczenia.
Podpowiedź 3
Podaj CoSO4·7H2O i „nie”, ponieważ 281 g przekracza rozpuszczalność 268 g w 400 g wody.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
(64 + 16x)/(155 + 18x) = 0,626, skąd x = 7. CoSO4 · 7H2O, M = 281 g · mol−1. W 400 g wody można rozpuścić 4 · 67,0 = 268,0 g hydratu, czyli mniej niż 281 g. Nie można całkowicie rozpuścić jednego mola. Potrzeba około 419,4 g wody.
Zasady oceniania
3 pkt – zastosowanie poprawnej metody, poprawne wykonanie obliczeń, obliczenie
poprawnej wartości liczby moli wody w hydracie, napisanie poprawnego wzoru
hydratu oraz napisanie poprawnego rozstrzygnięcia i poprawnego uzasadnienia
popartego obliczeniami.
2 pkt – zastosowanie poprawnej metody, ale popełnienie błędów rachunkowych
ALBO
– zastosowanie poprawnej metody, obliczenie poprawnej wartości liczby moli wody
w hydracie, ale błędne napisanie wzoru albo brak wzoru hydratu oraz napisanie
poprawnego rozstrzygnięcia i poprawnego uzasadnienia popartego obliczeniami
ALBO
– zastosowanie poprawnej metody, obliczenie poprawnej wartości liczby moli wody
w hydracie, napisanie poprawnego wzoru hydratu, ale napisanie błędnego
rozstrzygnięcia i uzasadnienia albo ich brak.
1 pkt – zastosowanie poprawnej metody, poprawne wykonanie obliczeń, obliczenie
poprawnej wartości liczby moli wody w hydracie, napisanie błędnego wzoru albo brak
wzoru hydratu oraz napisanie błędnego rozstrzygnięcia i uzasadnienia albo ich brak
ALBO
– zastosowanie poprawnej metody, popełnienie błędów rachunkowych prowadzące do
błędnej wartości liczby moli wody w hydracie, napisanie wzoru hydratu oraz
napisanie błędnego rozstrzygnięcia i uzasadnienia albo ich brak.
0 pkt – zastosowanie błędnej metody albo brak rozwiązania.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Dla hydratu CoSO4·xH2O masa tlenu w molu wynosi 64+16x, a masa całego mola 155+18x. Równanie (64+16x)/(155+18x) = 0,626 daje x około 7, czyli CoSO4·7H2O o M = 281 g·mol−1.
Z danych rozpuszczalności w 400 g wody można rozpuścić 4·67,0 = 268 g hydratu. To mniej niż jeden mol, więc odpowiadamy „nie”. Uwzględnij w liczniku także cztery atomy tlenu grupy siarczanowej, nie tylko tlen wody krystalizacyjnej.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
(64 + 16x)/(155 + 18x) = 0,626, skąd x = 7. CoSO4 · 7H2O, M = 281 g · mol−1. W 400 g wody można rozpuścić 4 · 67,0 = 268,0 g hydratu, czyli mniej niż 281 g. Nie można całkowicie rozpuścić jednego mola. Potrzeba około 419,4 g wody.