Hydroliza substancji A w środowisku kwasowym przebiega zgodnie ze schematem:
Warunki hydrolizy: H+/H2O.
Wykonano doświadczenie, podczas którego badano szybkość tej reakcji. Przygotowano
wodny roztwór substancji A o stężeniu0,10 mol ∙dm−3, który zakwaszono kwasem solnym,
iutrzymywanotemperaturęroztworurówną25 °C.Co30minutmierzonostężenie
substancjiA w tym roztworze. Wyniki pomiarów przedstawiono na poniższym wykresie.

mol ∙ dmStężenie substancji A,−3
Czas, min
Na podstawie: P.W. Atkins, Chemia fizyczna, Warszawa 2007.
ObliczłącznestężeniemolowesubstancjiB i substancji Cw chwili𝒕= 𝟐𝟓𝟓 𝐦𝐢𝐧
opisanegodoświadczenia.
Obliczenia:
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Odczytaj z krzywej stężenie A dla 255 min, a następnie oblicz jego ubytek.
Podpowiedź 2
Z każdego zużytego A powstają dwa produkty, B i C, w równych ilościach.
Podpowiedź 3
Pomnóż 0,100−0,040 przez dwa. Wynik to 0,12 mol·dm−3.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
W 255. minucie c(A) = 0,040 mol · dm−3. Ubyło 0,100 − 0,040 = 0,060 mol · dm−3. Łączne stężenie B i C: 2 · 0,060 = 0,12 mol · dm−3.
Zasady oceniania
1 pkt – poprawne obliczenie łącznego stężenia molowego substancji B i substancji C
w 𝟐𝟓𝟓 minucie doświadczenia oraz podanie wyniku z poprawną jednostką.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Z wykresu w chwili 255 min odczytujemy c(A) około 0,040 mol·dm−3. Ubyło więc 0,100−0,040 = 0,060 mol·dm−3 substratu. Ze schematu jeden mol A daje po jednym molu B i C, dlatego każdy produkt ma stężenie 0,060 mol·dm−3.
Łączne stężenie wynosi 0,120 mol·dm−3. Nie podajemy wyłącznie ubytku A, bo pytanie dotyczy sumy dwóch produktów. Obliczenie zakłada stałą objętość mieszaniny przyjętą w tym doświadczeniu.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
W 255. minucie c(A) = 0,040 mol · dm−3. Ubyło 0,100 − 0,040 = 0,060 mol · dm−3. Łączne stężenie B i C: 2 · 0,060 = 0,12 mol · dm−3.