Źródło
Informacja do zadań 01–03.
Odwóch pierwiastkach oznaczonych literami A i Q wiadomo, że:
• pierwiastek A jest metalem o liczbie atomowej mniejszej od 36
• pierwiastek Q jest niemetalem, który występuje w postaci dwuatomowych cząsteczek
i jest głównym składnikiem powietrza.
W atomie pierwiastka A w stanie podstawowym wszystkie elektrony biorące udział
w tworzeniu wiązań są niesparowane, a ich liczba jest o jeden większa od liczby elektronów
walencyjnych w atomie pierwiastka Q.
Wodny roztwór soli ma barwę żółtą izawiera jony AO42− pochodzące z soli pierwiastka A
o wzorze K2AO4.
Przeprowadzono doświadczenie. Do dwóch probówek z roztworem soli wprowadzono: do
pierwszej wodny roztwór kwasu siarkowego(VI), a do drugiej – wodny roztwór wodorotlenku
potasu, zgodnie z poniższym schematem.

Zmiany świadczące o przebiegu reakcji zaobserwowano tylko w jednej probówce.
Rozstrzygnij, w której probówce – I czy II – zaszła reakcja. Napisz, co zaobserwowano podczas tego doświadczenia. Sformułuj wniosek dotyczący trwałości jonów AO42−
w roztworze o odczynie kwasowym i w roztworze o odczynie zasadowym.
Rozstrzygnięcie: …
Obserwacje: …
Wniosek: …
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Rozpoznaj chromian(VI) po żółtej barwie. Przypomnij równowagę chromian–dichromian.
Podpowiedź 2
Zakwaszenie tworzy pomarańczową formę dichromianową, podczas gdy zasada sprzyja chromianom.
Podpowiedź 3
Wskaż probówkę I, zmianę żółtej barwy na pomarańczową i trwałość CrO42− w środowisku zasadowym.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Rozstrzygnięcie: (W probówce) I.
Obserwacje: Zmiana zabarwienia roztworu na pomarańczową. (W drugiej probówce nie zaobserwowano zmian).
Przykładowy wniosek: Jony AO42− albo jony CrO42− są trwałe w roztworze o odczynie zasadowym, a nietrwałe w roztworze o odczynie kwasowym.
Uwaga CKE: Odpowiedź, w której zdający w obserwacjach napisze tylko „zmiana barwy roztworu”, jest niewystarczająca.
Zasady oceniania
2 pkt – poprawne rozstrzygnięcie, napisanie poprawnych obserwacji i poprawnego wniosku
dotyczącego trwałości jonów AO42− w roztworach o odczynie kwasowym i o odczynie
zasadowym.
1 pkt – poprawne rozstrzygnięcie oraz napisanie poprawnych obserwacji i niepoprawnego
wniosku dotyczącego trwałości jonów AO42− w roztworach o odczynie kwasowym
i o odczynie zasadowym albo brak wniosku
ALBO
– poprawne rozstrzygnięcie, napisanie błędnych obserwacji albo brak obserwacji oraz
poprawne sformułowanie wniosku dotyczącego trwałości jonów AO42− w roztworach
o odczynie kwasowym i o odczynie zasadowym.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Żółte jony CrO42− są w równowadze zależnej od kwasowości z pomarańczowymi jonami dichromianowymi. Dodanie H2SO4 w probówce I przesuwa 2CrO42− + 2H+ ⇌ Cr2O72− + H2O w prawo. Obserwujemy zmianę barwy z żółtej na pomarańczową; w probówce II z KOH nie występuje analogiczna zmiana.
Wniosek dotyczy trwałości formy chromianowej w zasadowym środowisku i jej przekształcania w kwaśnym. Chrom pozostaje na VI, więc nie jest to reakcja redoks. W obserwacji podaj konkretną barwę końcową.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
Rozstrzygnięcie: (W probówce) I.
Obserwacje: Zmiana zabarwienia roztworu na pomarańczową. (W drugiej probówce nie zaobserwowano zmian).
Przykładowy wniosek: Jony AO42− albo jony CrO42− są trwałe w roztworze o odczynie zasadowym, a nietrwałe w roztworze o odczynie kwasowym.
Uwaga CKE: Odpowiedź, w której zdający w obserwacjach napisze tylko „zmiana barwy roztworu”, jest niewystarczająca.