Zadanie 29.2 — czerwiec 2025 — Formuła 2015

Formuła 2015rozszerzony1 pktOczekuje na przegląd podstawy
Źródło

Informacja do zadań 29.

Erytrytol jest naturalnym związkiem organicznym stosowanym jako substancja słodząca

(E968). Wzór erytrytolu w projekcji Fischera podano poniżej.

Informacja wspólna 29 — materiał graficzny CKE, s. 27, element 1.

CH2OH

Utlenienie grupy –OH przy pierwszym atomie węgla w cząsteczce erytrytolu prowadzi do

powstania cząsteczki monosacharydu o nazwie D-erytroza.

Napisz wzór – w projekcji Fischera – formy łańcuchowej D-erytrozy, czyli produktu utlenienia grupy –OH przy pierwszym atomie węgla w cząsteczce erytrytolu.

Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Zmień tylko górną grupę CH2OH erytrytolu w CHO. Pozostałe centra zachowują konfigurację.

Podpowiedź 2

Czterowęglowy aldehyd ma na dole CH2OH. W szeregu D ostatnia OH w Fischerze jest po prawej.

Podpowiedź 3

Narysuj CHO u góry, CH2OH na dole i po prawej OH przy C2 oraz C3.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Wzór łańcuchowy D-erytrozy w projekcji Fischera.

Zasady oceniania

1 pkt – napisanie w projekcji Fischera poprawnej formy łańcuchowej D-erytrozy.

0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

Utlenienie alkoholowej grupy przy C1 do aldehydowej zmienia górne CH2OH w CHO. Pozostałe wiązania i konfiguracje przy C2 oraz C3 zachowujemy.

W projekcji Fischera D-erytrozy u góry znajduje się CHO, na dole CH2OH, a obie grupy OH przy środkowych atomach C są po prawej. Położenie OH przy ostatnim centrum stereogenicznym określa szereg D. Nie utleniamy obu końców do COOH i nie zmieniamy OH na przeciwną stronę bez uzasadnienia reakcją.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

Wzór łańcuchowy D-erytrozy w projekcji Fischera.
Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2015_2025_06_dodatkowy_29.2

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania