Zadanie 28.2 — czerwiec 2025 — Formuła 2015

Formuła 2015rozszerzony1 pktOczekuje na przegląd podstawy
Źródło

Informacja do zadań 28.

Forma, w jakiej aminokwasy występują w roztworach wodnych, zależy od pH roztworu.

W środowisku o niskim pH lizyna występuje w formie dwudodatniego kationu, w którym są

obecne trzy grupy o charakterze kwasowym. Stałe dysocjacji kwasowej tych grup są różne –

ich wartości umieszczono na schemacie:

Informacja wspólna 28 — materiał graficzny CKE, s. 26, element 1.

Wraz ze wzrostem pH grupy o charakterze kwasowym kolejno tracą protony i w środowisku

silnie zasadowym lizyna występuje w formie anionu.

W podanym wzorze kationu wyróżniono dwa atomy węgla – oznaczono je literami 𝑥 i 𝑦.

Uzupełnij zdanie. Zaznacz jedną odpowiedź spośród podanych w każdym nawiasie.

W anionie lizyny, który występuje w środowisku silnie zasadowym, grupą o najsilniejszym

charakterze zasadowym jest grupa o wzorze (–COO− / –NH2), związana z atomem węgla

oznaczonym literą (𝑥 / 𝑦).

Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Porównaj Kₐ kwasów sprzężonych z trzema grupami anionu. Najmniejsza Kₐ oznacza największą Kb.

Podpowiedź 2

Najmniejsza wartość dotyczy NH3+ przy x. Po oddaniu H+ zostaje tam NH2.

Podpowiedź 3

Zaznacz grupę NH2 związaną z węglem x.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Kolejno: –NH2; x.

Zasady oceniania

1 pkt – poprawne uzupełnienie zdania.

0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

Najsilniejszą zasadą w anionie lizyny jest grupa, której sprzężony kwas najsłabiej oddaje proton. Z podanych danych najmniejszą Kₐ ma grupa NH3+ przy węglu x, na końcu łańcucha bocznego. Jej zdeprotonowana postać NH2 jest więc silniejszą zasadą niż NH2 przy y oraz COO−.

Zależność Kb = Kw/Kₐ odwraca kolejność sił kwasów sprzężonych. Wybieramy „NH2” i „x”. Sam formalny ładunek ujemny karboksylanu nie dowodzi, że jest on najsilniejszą zasadą w tej cząsteczce.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

Kolejno: –NH2; x.

Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2015_2025_06_dodatkowy_28.2

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania