Źródło
Informacja do zadań 28.
Forma, w jakiej aminokwasy występują w roztworach wodnych, zależy od pH roztworu.
W środowisku o niskim pH lizyna występuje w formie dwudodatniego kationu, w którym są
obecne trzy grupy o charakterze kwasowym. Stałe dysocjacji kwasowej tych grup są różne –
ich wartości umieszczono na schemacie:

Wraz ze wzrostem pH grupy o charakterze kwasowym kolejno tracą protony i w środowisku
silnie zasadowym lizyna występuje w formie anionu.
W podanym wzorze kationu wyróżniono dwa atomy węgla – oznaczono je literami 𝑥 i 𝑦.
Uzupełnij zdanie. Zaznacz jedną odpowiedź spośród podanych w każdym nawiasie.
W anionie lizyny, który występuje w środowisku silnie zasadowym, grupą o najsilniejszym
charakterze zasadowym jest grupa o wzorze (–COO− / –NH2), związana z atomem węgla
oznaczonym literą (𝑥 / 𝑦).
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Porównaj Kₐ kwasów sprzężonych z trzema grupami anionu. Najmniejsza Kₐ oznacza największą Kb.
Podpowiedź 2
Najmniejsza wartość dotyczy NH3+ przy x. Po oddaniu H+ zostaje tam NH2.
Podpowiedź 3
Zaznacz grupę NH2 związaną z węglem x.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Kolejno: –NH2; x.
Zasady oceniania
1 pkt – poprawne uzupełnienie zdania.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Najsilniejszą zasadą w anionie lizyny jest grupa, której sprzężony kwas najsłabiej oddaje proton. Z podanych danych najmniejszą Kₐ ma grupa NH3+ przy węglu x, na końcu łańcucha bocznego. Jej zdeprotonowana postać NH2 jest więc silniejszą zasadą niż NH2 przy y oraz COO−.
Zależność Kb = Kw/Kₐ odwraca kolejność sił kwasów sprzężonych. Wybieramy „NH2” i „x”. Sam formalny ładunek ujemny karboksylanu nie dowodzi, że jest on najsilniejszą zasadą w tej cząsteczce.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
Kolejno: –NH2; x.