Zadanie 27.1 — czerwiec 2025 — Formuła 2015

Formuła 2015rozszerzony1 pktOczekuje na przegląd podstawy
Źródło

Informacja do zadań 27.

Aminokwasy, które w cząsteczkach zawierają pierwszorzędową grupę aminową, ulegają

reakcji z kwasem azotowym(III). Tę przemianę ilustruje schemat:

Informacja wspólna 27 — materiał graficzny CKE, s. 24, element 1.

Na podstawie: L. Kłyszejko-Stefanowicz, Ćwiczenia rachunkowe z biochemii, Warszawa 2011.

Aminokwasy zawierające w cząsteczkach pierścień aromatyczny reagują z kwasem

azotowym(V). Przebieg reakcji tyrozyny z kwasem azotowym(V) przedstawia równanie:

Informacja wspólna 27 — materiał graficzny CKE, s. 24, element 2.

Na podstawie: A. Polanowski, Laboratorium z biochemii, Wrocław 2011.

Napisz równanie reakcji waliny z kwasem azotowym(III). Zastosuj wzory półstrukturalne

(grupowe) związków organicznych.

Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Porównaj ogólny schemat reakcji aminokwasu z HNO2. Zmiana dotyczy NH2, nie COOH.

Podpowiedź 2

Podstaw OH w miejsce NH2 waliny, zachowując rozgałęzienie izopropylowe przy Cα.

Podpowiedź 3

Narysuj walina + HNO2 → kwas 2-hydroksy-3-metylobutanowy + N2 + H2O.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Równanie reakcji waliny z kwasem azotowym(III).

Zasady oceniania

1 pkt – poprawne napisanie równania reakcji.

0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

Walina ma pierwszorzędową grupę aminową przy węglu α. Reakcja z HNO2 zastępuje ją grupą OH, z wydzieleniem N2 i powstaniem H2O. Produktem organicznym jest kwas 2-hydroksy-3-metylobutanowy, z niezmienionym szkieletem i grupą COOH.

Równanie ma współczynniki 1:1:1:1:1 dla aminokwasu, HNO2, hydroksykwasu, N2 i H2O. Nie usuwamy węgla grupy karboksylowej ani nie mylimy tej przemiany z nitrowaniem pierścienia przez HNO3. Zastosuj wzory półstrukturalne zgodnie z kluczem.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

Równanie reakcji waliny z kwasem azotowym(III).
Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2015_2025_06_dodatkowy_27.1

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania