Zadanie 26 — czerwiec 2025 — Formuła 2015

Formuła 2015rozszerzony1 pktOczekuje na przegląd podstawy
Źródło

Informacja do zadań 25–26.

Detergenty to związki, których cząsteczki są zbudowane z części hydrofilowej oraz z części

hydrofobowej. Obecnie powszechnie stosowanymi detergentami są alkilobenzenosulfoniany.

Przykładem takiego detergentu jest alkilobenzenosulfonian sodu, który otrzymuje się w trzech

etapach – co zilustrowano na schemacie:

Informacja wspólna 25-26 — materiał graficzny CKE, s. 23, element 1.

RCH=CHRꞌ to alken o 10–14 atomach węgla w cząsteczce i o nierozgałęzionym łańcuchu,

a R i Rꞌ są grupami alkilowymi.

Na podstawie: H. Hart i in., Chemia organiczna, Warszawa 2008.

Zaznacz w podanym poniżej wzorze detergentu fragment hydrofobowy.

Zadanie 26 — materiał graficzny CKE, s. 23, element 1.
Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Podziel strukturę na węglowodorowy ogon i jonową głowę. Zastanów się, do której części należy pierścień.

Podpowiedź 2

Hydrofobowy jest zarówno łańcuch alkilowy, jak i benzen. Sulfonian odpowiada za hydrofilowość.

Podpowiedź 3

Obejmij zaznaczeniem cały fragment węglowodorowy z pierścieniem, wyłączając SO3− i Na+.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

CKE: wskazany fragment hydrofobowy detergentu.

Zasady oceniania

1 pkt – poprawne zaznaczenie fragmentu hydrofobowego detergentu.

0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

Część hydrofobowa detergentu to fragment o małym powinowactwie do wody: długi łańcuch alkilowy wraz z pierścieniem benzenowym. Zaznacz obie te części jako jeden obszar, pozostawiając grupę sulfonianową poza zaznaczeniem.

Naładowana grupa sulfonianowa stanowi hydrofilową głowę, która oddziałuje z wodą. Taki podział wyjaśnia możliwość otaczania tłuszczu przez detergent: węglowodorowy fragment kieruje się do fazy niepolarnej. Nie ograniczaj zaznaczenia wyłącznie do prostego łańcucha, pomijając niepolarny pierścień.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

CKE: wskazany fragment hydrofobowy detergentu.
Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2015_2025_06_dodatkowy_26

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania