Źródło
Informacja do zadań 21.
W celu otrzymania bromoalkanu o wzorze sumarycznym C5H11Br przeprowadzono reakcję
alkoholu alifatycznego z halogenkiem fosforu(III). Reakcja przebiega zgodnie ze schematem,
w którym R to grupa alkilowa, a X – atom halogenu:

W cząsteczkach otrzymanej bromopochodnej występują:
• drugorzędowy asymetryczny atom węgla
• trzeciorzędowy atom węgla.
Na podstawie: K.H. Lautenschläger, W. Schröter, A. Wanninger, Nowoczesne kompendium chemii, Warszawa 2007.
Uwaga redakcyjna. Bilans schematu wynosi 3 R–OH + PX₃ → 3 R–X + H₃PO₃.
Związek Q to izomer opisanej powyżej bromopochodnej. W cząsteczce tego izomeru znajduje
się jeden czwartorzędowy atom węgla. Związek Q poddano reakcji hydrolizy zasadowej.
Napisz wzór półstrukturalny (grupowy) organicznego produktu reakcji hydrolizy zasadowej związku Q.
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Odtwórz szkielet z jednym C związanym z czterema innymi C. Br musi znajdować się na końcu jednego ramienia.
Podpowiedź 2
Hydroliza wymienia Br na OH bez zmiany połączeń między atomami C.
Podpowiedź 3
Narysuj 2,2-dimetylopropan-1-ol, z końcową CH2OH obok czwartorzędowego węgla.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Zasady oceniania
1 pkt – napisanie poprawnego wzoru półstrukturalnego (grupowego) produktu reakcji
hydrolizy.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Jeden czwartorzędowy atom C w pięciowęglowym szkielecie wymaga układu neopentylowego: centralny węgiel łączy cztery inne atomy C. Brom znajduje się na jednym z końcowych fragmentów metylenowych. W hydrolizie zasadowej zastępujemy Br przez OH, zachowując szkielet.
Produktem organicznym jest 2,2-dimetylopropan-1-ol, pokazany w kluczu. Nie umieszczaj OH przy czwartorzędowym węglu, ponieważ miałby wtedy pięć wiązań. Alkohol jest pierwszorzędowy, mimo silnego rozgałęzienia sąsiedniego atomu C.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
