Zadanie 17 — czerwiec 2025 — Formuła 2015

Formuła 2015rozszerzony3 pktOczekuje na przegląd podstawy

Mosiądze to stopy miedzi i cynku, w których zawartość cynku stanowi do40 % masy stopu.

Brąz cynowy to stop miedzi i cyny, w którym masa cyny nie przekracza 20 %.

Na podstawie: W. Mizerski, Tablice chemiczne, Warszawa 2013.

W celu identyfikacji pewnego stopu miedzi poddano analizie jego próbkę o masie 3,712 g,

którą roztworzono w kwasie azotowym(V). Otrzymany roztwór przeniesiono do kolby miarowej,

uzupełniono wodą do 500 cm3 i wymieszano.

Z tak otrzymanego roztworu pobrano pipetą 25,0 cm3, wprowadzono do kolby i dodano

nadmiar wodnego roztworu jodku potasu. Zaszła reakcja chemiczna zilustrowana równaniem:

2Cu2+ + 4I− → 2CuI + I2

Ilość wydzielonego jodu oznaczono metodą miareczkowania roztworem tiosiarczanu(VI) sodu

(Na2S2O3). Przebiegła reakcja opisana równaniem:

I2 + 2S2O32−→ 2I− + S4O62−

Zużyto 17,80 cm3 wodnego roztworu tiosiarczanu(VI) sodu o stężeniu 0,1175 mol ∙ dm−3.

Oblicz, jaki procent masy badanego stopu stanowi miedź. Rozstrzygnij, czy ten stop jest brązem czy mosiądzem.

Obliczenia:

Rozstrzygnięcie: …

Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Połącz stechiometrię dwóch reakcji, aby powiązać mole Cu z molami zużytego tiosiarczanu.

Podpowiedź 2

Porcja 25 cm3 zawiera tyle moli Cu, ile zużyto S2O32−. Do całych 500 cm3 zastosuj mnożnik 20.

Podpowiedź 3

Oblicz około 71,6% Cu; pozostały udział pasuje do mosiądzu, a przekracza 20% Sn dopuszczone dla brązu.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Obliczenia CKE: zawartość miedzi około 72 procent; stop to mosiądz.

Zasady oceniania

3 pkt – zastosowanie poprawnej metody, tj. wykorzystanie związku między danymi

w zadaniu a szukaną zawartością miedzi w stopie, poprawne wykonanie obliczeń

i podanie wyniku w procentach oraz napisanie poprawnego rozstrzygnięcia.

2 pkt – zastosowanie poprawnej metody, tj. wykorzystanie związku między danymi

w zadaniu a szukaną zawartością miedzi w stopie, poprawne wykonanie obliczeń

i podanie wyniku w procentach oraz błędne rozstrzygnięcie albo brak rozstrzygnięcia.

ALBO

– zastosowanie poprawnej metody, tj. wykorzystanie związku między danymi

w zadaniu a szukaną zawartością miedzi w stopie, poprawne wykonanie obliczeń, ale

niepodanie wyniku w procentach (z błędną jednostką) oraz napisanie poprawnego

rozstrzygnięcia.

1 pkt – zastosowanie poprawnej metody, tj. wykorzystanie związku między danymi

a szukaną zawartością miedzi w stopie, ale popełnienie błędów rachunkowych

prowadzących do błędnego wyniku liczbowego oraz niepoprawne rozstrzygnięcie

(wskazanie brązu cynowego) albo brak rozstrzygnięcia.

0 pkt – zastosowanie błędnej metody obliczenia albo brak rozwiązania.

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

Zużyto 0,01780·0,1175 = 0,0020915 mol S2O32−. Z obu równań wynika, że liczba moli Cu2+ w porcji jest równa liczbie moli tiosiarczanu, ponieważ współczynniki dwa skracają się między etapami. Cały roztwór jest dwadzieścia razy większy od próbki, więc zawiera 0,04183 mol Cu, czyli przy M = 63,55 około 2,658 g.

Udział miedzi to około 71,6%, zaokrąglany w kluczu do 72%. Pozostałe około 28,4% przekracza dopuszczalny udział Sn w brązie, lecz mieści się w zakresie Zn w mosiądzu. To mosiądz.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

Obliczenia CKE: zawartość miedzi około 72 procent; stop to mosiądz.
Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2015_2025_06_dodatkowy_17

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania