Źródło
Informacja do zadań 13–15.
Roztwory zawierające porównywalne stężenia kwasu Brønsteda i zasady z nim sprzężonej są
nazywane roztworami buforowymi. Wartość pH buforu nieznacznie się zmienia podczas
dodawania niewielkich ilości mocnych kwasów lub mocnych zasad. Działanie buforu pH
polega na tym, że po dodaniu niewielkich ilości mocnego kwasu składnik buforu będący
zasadą Brønsteda reaguje z jonami H3O+, a po dodaniu mocnej zasady kwas Brønsteda
reaguje z jonami OH−. Stężenie jonów H3O+ w roztworze buforowym zmienia się zgodnie
z równaniem:
[H3O+] = Ka ∙ ck
cs
gdzie: ck – stężenie kwasu Brønsteda w roztworze buforowym, cs– stężenie zasady
Brønsteda w roztworze buforowym.
Bufor mrówczanowy jest wodnym roztworem zawierającym kwas mrówkowy (metanowy) i sól
tego kwasu i mocnej zasady.
Do zlewki, w której znajdowało się 200 cm3 wody, dodano 200 cm3 roztworu buforu
mrówczanowego o pH równym 3,75.
Napisz, jakie było pH roztworu buforowego po zmieszaniu go z wodą. Odpowiedź uzasadnij. Uwzględnij zmianę stężeń składników buforu.
Uzasadnienie: …
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Woda nie zmienia liczby moli składników. Sprawdź, jak zmienia każde stężenie.
Podpowiedź 2
Oba stężenia maleją dwukrotnie, więc ich stosunek we wzorze buforowym się nie zmienia.
Podpowiedź 3
Podaj pH 3,75 i uzasadnij niezmienionym ilorazem stężeń po rozcieńczeniu.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
pH = 3,75. Rozcieńczenie dwukrotnie zmniejsza stężenia obu składników buforu, ale nie zmienia ich stosunku, od którego według podanego modelu zależy stężenie jonów hydroniowych.
Zasady oceniania
2 pkt – napisanie poprawnej wartości pH roztworu oraz napisanie poprawnego uzasadnienia
uwzględniającego stężenia składników buforu.
1 pkt – napisanie poprawnej wartości pH roztworu
ALBO
– napisanie poprawnego uzasadnienia uwzględniającego stężenia składników buforu.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższych kryteriów albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Dodanie 200 cm3 wody do 200 cm3 buforu podwaja objętość bez zmiany moli obu składników. Stężenia kwasu i mrówczanu maleją więc w tym samym stopniu, do połowy wartości początkowych.
Iloraz ckwasu/czasady pozostaje niezmieniony, a z podanego wzoru wynika niezmienione [H3O+]. W szkolnym przybliżeniu pH nadal wynosi 3,75. Nie oznacza to, że bufory zachowują idealnie stałe pH przy dowolnie dużym rozcieńczeniu; w tym zadaniu stosujemy jawnie podany model i dwukrotne rozcieńczenie.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
pH = 3,75. Rozcieńczenie dwukrotnie zmniejsza stężenia obu składników buforu, ale nie zmienia ich stosunku, od którego według podanego modelu zależy stężenie jonów hydroniowych.