Zadanie 12 — czerwiec 2025 — Formuła 2015

Formuła 2015rozszerzony2 pktOczekuje na przegląd podstawy
Źródło

Informacja do zadań 11–12.

W poniższej tabeli podano wartości entalpii (w temperaturze 298 K) trzech przemian:

1. syntezy tlenku azotu(II)

2. syntezy tlenku azotu(IV)

3. syntezy amoniaku.

Przemiana

Równanie przemiany

∆𝐻o, kJ

1.

N2(g) + O2 (g) ⇌ 2NO (g)

+182,52

2.

2NO (g) + O2 (g) ⇌ 2NO2 (g)

– 114,14

3.

N2 (g) + 3H2 (g) ⇌ 2NH3(g)

– 91,88

Na podstawie: W. Mizerski, Tablice chemiczne, Warszawa 2013.

Rozstrzygnij, czy schłodzenie układu, w którym przebiega przemiana 3., będzie skutkowało zwiększeniem:

• równowagowego stężenia amoniaku

• szybkości reakcji syntezy amoniaku.

Zaznacz TAK albo NIE. Odpowiedzi uzasadnij.

Rozstrzygnięcie: zwiększenie równowagowego stężenia amoniaku TAK / NIE

Uzasadnienie: …

Rozstrzygnięcie: zwiększenie szybkości reakcji syntezy amoniaku TAK / NIE

Uzasadnienie: …

Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Porównaj znak entalpii z wpływem temperatury na równowagę, a następnie na szybkość.

Podpowiedź 2

Ochłodzenie faworyzuje egzotermiczną syntezę, ale zmniejsza szybkość reakcji.

Podpowiedź 3

Zaznacz TAK dla wzrostu równowagowej ilości amoniaku i NIE dla wzrostu szybkości; uzasadnij każdy punkt osobno.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Zwiększenie równowagowego stężenia amoniaku: TAK, ponieważ synteza amoniaku jest egzotermiczna i ochłodzenie sprzyja powstawaniu produktu. Zwiększenie szybkości syntezy: NIE, ponieważ obniżenie temperatury zmniejsza szybkość reakcji.

Zasady oceniania

2 pkt – napisanie dwóch poprawnych rozstrzygnięć i napisanie dwóch poprawnych

uzasadnień.

1 pkt – napisanie dwóch poprawnych rozstrzygnięć i błędnych uzasadnień albo brak

uzasadnień

ALBO

– napisanie poprawnego rozstrzygnięcia i poprawnego uzasadnienia dla jednej

wielkości.

0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższych kryteriów albo brak odpowiedzi.

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

Synteza amoniaku ma ΔH < 0, więc ochłodzenie sprzyja kierunkowi egzotermicznemu i zwiększeniu równowagowej zawartości NH3 w modelu zadania. Pierwsze rozstrzygnięcie to „tak”.

Równocześnie spadek temperatury zmniejsza stałą szybkości i udział zderzeń zdolnych pokonać barierę aktywacji, więc nie przyspiesza syntezy; drugie rozstrzygnięcie to „nie”. Rozdziel argument termodynamiczny od kinetycznego. Korzystniejsze położenie równowagi nie oznacza szybszego jej osiągania, dlatego przemysłowy dobór temperatury wymaga pogodzenia obu efektów.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

Zwiększenie równowagowego stężenia amoniaku: TAK, ponieważ synteza amoniaku jest egzotermiczna i ochłodzenie sprzyja powstawaniu produktu. Zwiększenie szybkości syntezy: NIE, ponieważ obniżenie temperatury zmniejsza szybkość reakcji.

Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2015_2025_06_dodatkowy_12

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania