Zadanie 8.1 — czerwiec 2025 — Formuła 2015

Formuła 2015rozszerzony1 pktOczekuje na przegląd podstawy
Źródło

Informacja do zadań 08.

Azotowodór HN3 jest silnie toksyczną bezbarwną cieczą o słabych właściwościach

kwasowych. Stała dysocjacji tego kwasu jest równa 2,5 ∙10−5, a jego sole są nazywane

azydkami. Poniżej przedstawiono jedną ze struktur elektronowych azotowodoru.

Informacja wspólna 08 — materiał graficzny CKE, s. 8, element 1.

Azotowodór powstaje w wyniku reakcji niektórych kwasów z azydkami, np. z azydkiem sodu

Informacja wspólna 08 — materiał graficzny CKE, s. 8, element 2.

Na podstawie: A. Bielański, Podstawy chemii nieorganicznej, Warszawa 2018.

Azotowodór powstaje w reakcji azydku sodu z kwasem solnym, natomiast taka reakcja nie

zachodzi z udziałem kwasu octowego (etanowego).

Wyjaśnij, dlaczego azotowodór powstaje w reakcji z kwasem solnym, a nie powstaje w reakcji z kwasem octowym. Odwołaj się do konsekwencji różnicy w mocy obu kwasów.

Wyjaśnienie: …

Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Porównaj Kₐ azotowodoru z mocą HCl i kwasu octowego. Większa Kₐ oznacza mocniejszy kwas.

Podpowiedź 2

HCl bardzo skutecznie protonuje azydek. Kwas octowy daje równowagę, która nie jest przesunięta zdecydowanie w stronę HN3.

Podpowiedź 3

Przedstaw porównanie mocy z klucza, ale odróżnij niepełne wypieranie od dosłownego braku powstawania HN3; sprawdź uwagę redakcyjną.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Kwas solny jest mocniejszym kwasem od azotowodoru, dlatego wypiera go z jego soli. Kwas octowy jest słabszy od azotowodoru i nie wypiera go z azydku sodu.

Zasady oceniania

1 pkt – napisanie poprawnego wyjaśnienia odwołującego się do mocy obu kwasów.

0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

Historyczny klucz porównuje moc kwasów: HCl jest znacznie mocniejszy od HN3, natomiast kwas octowy ma mniejsze Kₐ niż podane 2,5·10−5 dla HN3. Silny kwas skutecznie protonuje więc N3−.

Sformułowanie, że ze słabszym kwasem HN3 w ogóle nie powstaje, jest jednak zbyt kategoryczne. Dla równowagi protonowania stała to iloraz Kₐ kwasu octowego i HN3, około 0,72, a nie zero. Zachowano odpowiedź CKE i dodano uwagę: brak ilościowego wypierania nie oznacza braku jakiejkolwiek przemiany.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

Kwas solny jest mocniejszym kwasem od azotowodoru, dlatego wypiera go z jego soli. Kwas octowy jest słabszy od azotowodoru i nie wypiera go z azydku sodu.

Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2015_2025_06_dodatkowy_08.1

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania