Zadanie 7.1 — czerwiec 2025 — Formuła 2015

Formuła 2015rozszerzony2 pktOczekuje na przegląd podstawy
Źródło

Informacja do zadań 07.

Przeprowadzono doświadczenie, w którym na stały tlenek manganu(IV) podziałano gorącym

kwasem solnym. Wydzielający się chlor wprowadzono do probówki, w której znajdował się

wodny roztwór pewnej soli. Przebieg doświadczenia zilustrowano na schemacie.

Informacja wspólna 07 — materiał graficzny CKE, s. 6, element 1.

Do tak powstałego roztworu po ściance probówki wprowadzono chloroform. To spowodowało

utworzenie dwóch warstw: górnej – o zabarwieniu brunatnym – i dolnej, bezbarwnej.

Następnie zawartość probówki dokładnie wymieszano i pozostawiono do powtórnego

rozdzielenia warstw. Po rozwarstwieniu cieczy warstwa górna była żółtopomarańczowa,

a dolna zabarwiła się na fioletoworóżowo.

Opisane doświadczenie przeprowadzono z udziałem pewnej soli, której wzoru nie podano

na schemacie.

Spośród wymienionych poniżej soli wybierz wzór tej, której wodny roztwór został użyty w tym doświadczeniu. Napisz jej nazwę systematyczną i uzupełnij zdanie. Zaznacz jedną odpowiedź spośród podanych w każdym nawiasie.

NaF … NaBr … NaI

Nazwa systematyczna soli: …

Przebieg doświadczenia wskazuje, że wolny chlor jest (silniejszym / słabszym) utleniaczem

niż wolny (fluor / brom / jod).

Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Najbardziej diagnostyczna jest barwa po wymieszaniu z chloroformem. Fioletoworóżowa warstwa zawiera jod.

Podpowiedź 2

Jod powstaje z I−, więc potrzebna była sól NaI. Chlor odbiera elektrony jodkom.

Podpowiedź 3

Podaj jodek sodu i zaznacz, że chlor jest silniejszym utleniaczem niż jod.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

NaI — jodek sodu. Wolny chlor jest silniejszym utleniaczem niż wolny jod.

Zasady oceniania

2 pkt – poprawny wybór i napisanie nazwy soli oraz poprawne uzupełnienie zdania.

1 pkt – poprawny wybór i napisanie nazwy soli oraz błędne uzupełnienie zdania albo brak

uzupełnienia.

ALBO

– błędny wybór soli i napisanie jej nazwy albo brak nazwy soli oraz poprawne

uzupełnienie zdania.

0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższych kryteriów albo brak odpowiedzi.

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

Brunatna barwa wodnej warstwy, a następnie fioletoworóżowa barwa chloroformu wskazują na jod. Chlor utlenił więc I− do I2, co wymaga użycia NaI, czyli jodku sodu.

Chloroform tworzy dolną warstwę, ponieważ ma większą gęstość od wody; po wymieszaniu rozpuszcza część jodu i ujawnia jego charakterystyczną barwę. Reakcja wypierania jodu dowodzi, że wolny chlor jest silniejszym utleniaczem niż wolny jod. Nie wybieramy bromku na podstawie samej początkowej brunatnej barwy bez uwzględnienia próby ekstrakcyjnej.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

NaI — jodek sodu. Wolny chlor jest silniejszym utleniaczem niż wolny jod.

Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2015_2025_06_dodatkowy_07.1

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania