Zadanie 24.3 — maj 2025 — Formuła 2015

Formuła 2015rozszerzony2 pktOczekuje na przegląd podstawy
Źródło

Informacja do zadania 24.

Borowodorek sodu o wzorze NaBH4 jest odczynnikiem stosowanym w chemii organicznej.

Ten związek selektywnie i z dużą wydajnością redukuje grupy karbonylowe w aldehydach

i w ketonach do grup hydroksylowych, natomiast nie redukuje grup karboksylowych ani

estrowych. Schemat redukcji grupy karbonylowej przedstawiono poniżej.

Informacja do zadania 24. — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 26.

Na podstawie: L.G. Wade, Organic chemistry, Pearson Ed. 2006.

Wzory szkieletowe związków organicznych odzwierciedlają kształt cząsteczek. W tych

wzorach pomija się symbole atomów węgla i połączonych z nimi atomów wodoru, a szkielet

węglowy rysuje się jako linię łamaną oraz zaznacza – występujące w cząsteczce – wiązania

wielokrotne. Zapisuje się symbole podstawników innych niż wodór oraz wzory grup

funkcyjnych.

Borowodorek sodu stosuje się w przemyśle farmaceutycznym do syntezy feksofenadyny –

leku przeciwhistaminowego.

Na schemacie przedstawiono za pomocą wzorów szkieletowych końcowy etap syntezy tego

związku.

Zadanie 24.3 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 27.

Na podstawie: C.T. Goralski, B. Singaram, Organic Process Research & Development, 10 (2006) 947.

Uzupełnij zdania. Zaznacz jedną odpowiedź spośród podanych w każdym nawiasie.

W reakcji otrzymywania feksofenadyny redukcja jednego mola substratu wymaga udziału

(dwóch / trzech) moli elektronów.

Orbitalom walencyjnym atomu węgla ulegającego redukcji przypisuje się w cząsteczce

substratu hybrydyzację (sp / sp2 / sp3), a w cząsteczce produktu – hybrydyzację

(sp / sp2 / sp3).

Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Odszukaj jedyny karbonyl aldehydowy lub ketonowy przekształcany w OH. Grupa COOH pozostaje zachowana.

Podpowiedź 2

Redukcja C=O do alkoholu jest dwuelektronowa i zmienia płaskie otoczenie C w tetraedryczne.

Podpowiedź 3

Zaznacz dwóch moli elektronów, następnie sp2 w substracie i sp3 w produkcie.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

W reakcji otrzymywania feksofenadyny redukcja jednego mola substratu wymaga udziału

Odpowiedź CKE 24.3 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 29.

Orbitalom walencyjnym atomu węgla ulegającego redukcji przypisuje się w cząsteczce

Odpowiedź CKE 24.3 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 29.Odpowiedź CKE 24.3 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 29.

Zasady oceniania

2 pkt – poprawne uzupełnienie dwóch zdań.

1 pkt – poprawne uzupełnienie jednego zdania.

0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższych kryteriów albo brak odpowiedzi.

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

NaBH4 redukuje w schemacie jedną grupę ketonową do grupy alkoholowej, pozostawiając karboksylową. Węgiel karbonylowy ma stopień utlenienia II, a po przyjęciu H i przekształceniu C=O w C–OH jego stopień wynosi 0. Zmiana wymaga dwóch elektronów na cząsteczkę, czyli dwóch moli elektronów na mol substratu.

Płaski węgiel karbonylowy ma hybrydyzację sp2, a tetraedryczny węgiel alkoholu sp3. Wybieramy „dwóch”, „sp2” i „sp3”. Nie liczymy wodorków w całej cząsteczce NaBH4 zamiast zmiany wybranego atomu C.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

W reakcji otrzymywania feksofenadyny redukcja jednego mola substratu wymaga udziału

Odpowiedź CKE 24.3 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 29.

Orbitalom walencyjnym atomu węgla ulegającego redukcji przypisuje się w cząsteczce

Odpowiedź CKE 24.3 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 29.Odpowiedź CKE 24.3 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 29.
Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2015_2025_05_glowny_24.3

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania