Zadanie 19 — maj 2025 — Formuła 2015

Formuła 2015rozszerzony1 pktOczekuje na przegląd podstawy
Źródło

Informacja do zadań 18–19.

Informacja do zadań 18–19. — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 22.

najwyższej rzędowości. Odstępstwa od tej reguły obserwuje się w reakcjach addycji wody

przebiegających z udziałem wodorku boru (BH3) i nadtlenku wodoru (H2O2) w obecności jonów

wodorotlenkowych (OH−). Takie postępowanie pozwala uzyskać alkohol, który jest produktem

reakcji przebiegającej niezgodnie z regułą Markownikowa.

Na podstawie: J. McMurry, Chemia organiczna, Warszawa 2018.

Kamfen jest składnikiem wielu olejków eterycznych.

Uzupełnij wzory produktów przemian opisanych poniższymi schematami:

• addycji HBr przebiegającej zgodnie z regułą Markownikowa

• addycji H2O przebiegającej niezgodnie z regułą Markownikowa.

Dwa schematy addycji do kamfenu, z pustymi polami na podstawniki w obu produktach.
Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Zaznacz dwa atomy C dawnego wiązania podwójnego: pierścieniowy i końcowy.

Podpowiedź 2

Dla HBr zastosuj Markownikowa, dla wody przeciwny kierunek: Br do bardziej, OH do mniej podstawionego C.

Podpowiedź 3

W pierwszym produkcie końcowy fragment to CH3, z Br przy pierścieniu; w drugim CH2OH, z H przy pierścieniu.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Kamfen. Addycja HBr: Br przy węglu pierścienia i H przy końcowym CH₂. Addycja wody: H przy węglu pierścienia i OH przy końcowym CH₂.

Zasady oceniania

1 pkt – poprawne uzupełnienie dwóch wzorów produktów.

0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

W podanym modelu addycji HBr proton trafia do końcowego węgla grupy metylenowej, a Br do bardziej podstawionego węgla należącego do układu pierścieniowego. Dawna grupa końcowa staje się metylową.

Przy hydratacji przeciwnej regule Markownikowa OH trafia natomiast do końcowego węgla, który staje się grupą hydroksymetylową, a H do węgla pierścienia. Uzupełnij tylko miejsca wskazane w grafice, zachowując połączenia mostkowego szkieletu. Nie zamieniaj położeń Br i OH: oba schematy celowo ilustrują przeciwne kierunki addycji.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

Kamfen. Addycja HBr: Br przy węglu pierścienia i H przy końcowym CH₂. Addycja wody: H przy węglu pierścienia i OH przy końcowym CH₂.
Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2015_2025_05_glowny_19

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania