Zadanie 15 — maj 2025 — Formuła 2015

Formuła 2015rozszerzony3 pktOczekuje na przegląd podstawy

Próbkę chlorku amonu o masie 0,10 g rozpuszczono w wodzie i otrzymano 100 cm3

roztworu. W powstałym roztworze kationy amonowe w pewnym stopniu ulegają przemianie

zgodnie z poniższym równaniem.

NH4+ + H2O ⇌ NH3 + H3O+

Niewielką objętość przygotowanego roztworu umieszczono w probówce, do której dodano

kilka kropel błękitu bromotymolowego. Błękit bromotymolowy przy wzroście pH zmienia

barwę z żółtej na niebieską w zakresie pH od 6,0 do 7,6.

Oblicz pH otrzymanego roztworu i napisz, jaka była barwa roztworu po dodaniu wskaźnika. Wynik podaj w zaokrągleniu do jednego miejsca po przecinku.

Obliczenia:

Barwa roztworu: …

Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Przelicz masę soli na stężenie NH4+ i wyznacz jego Kₐ z Kw oraz Kb amoniaku.

Podpowiedź 2

Użyj [H3O+] ≈ √(Kₐc). Jon chlorkowy nie odpowiada za kwaśny odczyn.

Podpowiedź 3

Otrzymasz pH 5,5. Ponieważ leży poniżej zakresu zmiany barwy wskaźnika, roztwór jest żółty.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

CKE: oba sposoby obliczenia stężenia jonów amonowych i pH, żółta barwa roztworu oraz wszystkie cztery uwagi do oceniania.

Zasady oceniania

3 pkt – zastosowanie poprawnej metody, odczytanie z tablic odpowiedniej wartości stałej 𝐾,

poprawne wykonanie obliczeń oraz podanie wartości liczbowej wyniku w zaokrągleniu

do jednego miejsca po przecinku i napisanie poprawnej barwy roztworu.

2 pkt – zastosowanie poprawnej metody, odczytanie z tablic odpowiedniej wartości stałej 𝐾,

poprawne wykonanie obliczeń oraz podanie wartości liczbowej wyniku w zaokrągleniu

do jednego miejsca po przecinku i błędne napisanie albo brak napisania barwy

roztworu

ALBO

– zastosowanie poprawnej metody, odczytanie z tablic odpowiedniej wartości stałej 𝐾,

ale popełnienie błędów rachunkowych prowadzących do błędnego wyniku liczbowego

i napisanie poprawnej barwy roztworu

ALBO

– zastosowanie poprawnej metody, odczytanie z tablic odpowiedniej wartości stałej 𝐾,

poprawne wykonanie obliczeń prowadzących do obliczenia wartości stężenia jonów

H+ i napisanie poprawnej barwy roztworu.

1 pkt – zastosowanie poprawnej metody, odczytanie z tablic odpowiedniej wartości stałej 𝐾,

ale popełnienie błędów rachunkowych prowadzących do błędnego wyniku liczbowego

i błędne napisanie albo brak napisania barwy roztworu

ALBO

– zastosowanie poprawnej metody, odczytanie z tablic odpowiedniej wartości stałej 𝐾,

poprawne wykonanie obliczeń prowadzących do obliczenia wartości stężenia jonów

H+ i błędne napisanie barwy roztworu.

0 pkt – zastosowanie błędnej metody obliczenia albo brak rozwiązania.

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

Stężenie NH4Cl wynosi (0,10/53,5)/0,100 ≈ 0,01869 mol·dm−3. Jon NH4+ jest słabym kwasem o Kₐ = Kw/Kb(NH3) ≈ 5,6·10−10. Przy małym stopniu przemiany [H3O+] ≈ √(Kₐc) ≈ 3,23·10−6 mol·dm−3.

Otrzymujemy pH ≈ 5,49, czyli 5,5 po zaokrągleniu do jednego miejsca. Jest ono mniejsze niż 6,0, dlatego błękit bromotymolowy nadaje roztworowi barwę żółtą. Nie stosujemy zasadowej stałej NH3 bezpośrednio do kwasowej hydrolizy NH4+.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

CKE: oba sposoby obliczenia stężenia jonów amonowych i pH, żółta barwa roztworu oraz wszystkie cztery uwagi do oceniania.
Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2015_2025_05_glowny_15

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania