Zadanie 13 — maj 2025 — Formuła 2015

Formuła 2015rozszerzony2 pktOczekuje na przegląd podstawy

Reakcja rozkładu NO2 przebiega zgodnie z równaniem:

2NO2 (g) ⇌ 2NO (g) + O2 (g)

W zamkniętym reaktorze prowadzono reakcję do momentu ustalenia się stanu równowagi.

Zależność stałej równowagi 𝐾 opisanej reakcji rozkładu od temperatury przedstawiono na

poniższym wykresie.

Zadanie 13 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 14.

Na podstawie: W. Mizerski, Tablice chemiczne, Warszawa 2013.

Do reaktora o stałej pojemności równej 1,0 dm3 wprowadzono tlenek azotu(II) oraz tlen.

W temperaturze 900 K zainicjowano reakcję syntezy tlenku azotu(IV). Stwierdzono, że po

osiągnięciu stanu równowagi stężenie tlenku azotu(II) w reaktorze było równe

1,0 mol · dm−3, a stężenie tlenu wynosiło 2,0 mol · dm−3.

Oblicz wydajność reakcji utleniania tlenku azotu(II) prowadzonej w temperaturze

900 K. Wynik podaj w procentach.

Obliczenia:

Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Odczytaj K dla rozkładu w 900 K i oblicz równowagowe [NO2] z danych [NO] oraz [O2].

Podpowiedź 2

Wzór K = [NO]2[O2]/[NO2]2 daje [NO2] ≈ 0,7071. Początkowe [NO] to 1+0,7071.

Podpowiedź 3

Sprawdź nadmiar O2, a następnie oblicz 0,7071/1,7071·100%; otrzymasz około 41,4%.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Odpowiedź CKE 13 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 15.

Stężenie molowe, mol × dm−3

początkowe

zmiana

równowagowe

NO (g)

1 + 2x

–2x

1

O2 (g)

2 + x

–x

2

NO2 (g)

0

+2x

2x

Odpowiedź CKE 13 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 15.

𝑐NO = 1 + 2x = 1 + 0,7072 = 1,7072 mol × dm−3

Stężenie równowagowe [NO2]:

[NO2] = 2x = 0,7072 mol × dm−3

Odpowiedź CKE 13 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 15.

Uwaga 1.: Należy zwrócić uwagę na zależność wyniku liczbowego od przyjętych zaokrągleń.

Za poprawny należy uznać każdy wynik będący konsekwencją zastosowanej

poprawnej metody i poprawnych obliczeń.

Uwaga 2.: Odczytanie wartości stałej równowagi 𝐾 różnej od 4, ale z przedziału (2, 6]

skutkuje utratą 1 pkt. Każdy inny odczyt wartości stałej 𝐾 traktuje się jako błąd

metody.

Zasady oceniania

2 pkt – zastosowanie poprawnej metody, poprawne wykonanie obliczeń i podanie wyniku

w procentach.

1 pkt – zastosowanie poprawnej metody, ale:

• popełnienie błędów rachunkowych

LUB

• niepodanie wyniku w procentach

ALBO

– zastosowanie poprawnej metody i obliczenie poprawnej wartości równowagowego

stężenia tlenku azotu(IV).

0 pkt – zastosowanie błędnej metody obliczenia albo brak rozwiązania.

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

Z wykresu dla 900 K odczytujemy K rozkładu NO2 równe 4. W równowadze 4 = [NO]2[O2]/[NO2]2 = 12·2/[NO2]2, więc [NO2] = √0,5 ≈ 0,7071 mol·dm−3. Początkowo NO2 nie było, a na jego powstanie zużyto taką samą liczbę moli NO.

Początkowe stężenie NO wynosi zatem 1+0,7071 = 1,7071. Tlen jest w nadmiarze, więc wydajność = 0,7071/1,7071·100% ≈ 41,4%. Nie odwracaj kierunku K bez odwrócenia jego wartości.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

Odpowiedź CKE 13 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 15.

Stężenie molowe, mol × dm−3

początkowe

zmiana

równowagowe

NO (g)

1 + 2x

–2x

1

O2 (g)

2 + x

–x

2

NO2 (g)

0

+2x

2x

Odpowiedź CKE 13 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 15.

𝑐NO = 1 + 2x = 1 + 0,7072 = 1,7072 mol × dm−3

Stężenie równowagowe [NO2]:

[NO2] = 2x = 0,7072 mol × dm−3

Odpowiedź CKE 13 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 15.

Uwaga 1.: Należy zwrócić uwagę na zależność wyniku liczbowego od przyjętych zaokrągleń.

Za poprawny należy uznać każdy wynik będący konsekwencją zastosowanej

poprawnej metody i poprawnych obliczeń.

Uwaga 2.: Odczytanie wartości stałej równowagi 𝐾 różnej od 4, ale z przedziału (2, 6]

skutkuje utratą 1 pkt. Każdy inny odczyt wartości stałej 𝐾 traktuje się jako błąd

metody.

Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2015_2025_05_glowny_13

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania