Reakcja rozkładu NO2 przebiega zgodnie z równaniem:
W zamkniętym reaktorze prowadzono reakcję do momentu ustalenia się stanu równowagi.
Zależność stałej równowagi 𝐾 opisanej reakcji rozkładu od temperatury przedstawiono na
poniższym wykresie.

Na podstawie: W. Mizerski, Tablice chemiczne, Warszawa 2013.
Do reaktora o stałej pojemności równej 1,0 dm3 wprowadzono tlenek azotu(II) oraz tlen.
W temperaturze 900 K zainicjowano reakcję syntezy tlenku azotu(IV). Stwierdzono, że po
osiągnięciu stanu równowagi stężenie tlenku azotu(II) w reaktorze było równe
1,0 mol · dm−3, a stężenie tlenu wynosiło 2,0 mol · dm−3.
Oblicz wydajność reakcji utleniania tlenku azotu(II) prowadzonej w temperaturze
900 K. Wynik podaj w procentach.
Obliczenia:
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Odczytaj K dla rozkładu w 900 K i oblicz równowagowe [NO2] z danych [NO] oraz [O2].
Podpowiedź 2
Wzór K = [NO]2[O2]/[NO2]2 daje [NO2] ≈ 0,7071. Początkowe [NO] to 1+0,7071.
Podpowiedź 3
Sprawdź nadmiar O2, a następnie oblicz 0,7071/1,7071·100%; otrzymasz około 41,4%.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Stężenie molowe, mol × dm−3 | początkowe | zmiana | równowagowe |
|---|---|---|---|
NO (g) | 1 + 2x | –2x | 1 |
O2 (g) | 2 + x | –x | 2 |
NO2 (g) | 0 | +2x | 2x |

𝑐NO = 1 + 2x = 1 + 0,7072 = 1,7072 mol × dm−3
Stężenie równowagowe [NO2]:
[NO2] = 2x = 0,7072 mol × dm−3

Uwaga 1.: Należy zwrócić uwagę na zależność wyniku liczbowego od przyjętych zaokrągleń.
Za poprawny należy uznać każdy wynik będący konsekwencją zastosowanej
poprawnej metody i poprawnych obliczeń.
Uwaga 2.: Odczytanie wartości stałej równowagi 𝐾 różnej od 4, ale z przedziału (2, 6]
skutkuje utratą 1 pkt. Każdy inny odczyt wartości stałej 𝐾 traktuje się jako błąd
metody.
Zasady oceniania
2 pkt – zastosowanie poprawnej metody, poprawne wykonanie obliczeń i podanie wyniku
w procentach.
1 pkt – zastosowanie poprawnej metody, ale:
• popełnienie błędów rachunkowych
LUB
• niepodanie wyniku w procentach
ALBO
– zastosowanie poprawnej metody i obliczenie poprawnej wartości równowagowego
stężenia tlenku azotu(IV).
0 pkt – zastosowanie błędnej metody obliczenia albo brak rozwiązania.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Z wykresu dla 900 K odczytujemy K rozkładu NO2 równe 4. W równowadze 4 = [NO]2[O2]/[NO2]2 = 12·2/[NO2]2, więc [NO2] = √0,5 ≈ 0,7071 mol·dm−3. Początkowo NO2 nie było, a na jego powstanie zużyto taką samą liczbę moli NO.
Początkowe stężenie NO wynosi zatem 1+0,7071 = 1,7071. Tlen jest w nadmiarze, więc wydajność = 0,7071/1,7071·100% ≈ 41,4%. Nie odwracaj kierunku K bez odwrócenia jego wartości.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem

Stężenie molowe, mol × dm−3 | początkowe | zmiana | równowagowe |
|---|---|---|---|
NO (g) | 1 + 2x | –2x | 1 |
O2 (g) | 2 + x | –x | 2 |
NO2 (g) | 0 | +2x | 2x |

𝑐NO = 1 + 2x = 1 + 0,7072 = 1,7072 mol × dm−3
Stężenie równowagowe [NO2]:
[NO2] = 2x = 0,7072 mol × dm−3

Uwaga 1.: Należy zwrócić uwagę na zależność wyniku liczbowego od przyjętych zaokrągleń.
Za poprawny należy uznać każdy wynik będący konsekwencją zastosowanej
poprawnej metody i poprawnych obliczeń.
Uwaga 2.: Odczytanie wartości stałej równowagi 𝐾 różnej od 4, ale z przedziału (2, 6]
skutkuje utratą 1 pkt. Każdy inny odczyt wartości stałej 𝐾 traktuje się jako błąd
metody.