Zadanie 11.1 — maj 2025 — Formuła 2015

Formuła 2015rozszerzony2 pktOczekuje na przegląd podstawy
Źródło

Informacja do zadania 11.

Stop znany powszechnie jako ZnAl składa się z glinu, cynku oraz niewielkiego dodatku

miedzi. Po wprowadzeniu próbki tego stopu do nadmiaru wodnego stężonego roztworu

wodorotlenku sodu zachodzą reakcje, których równania przedstawiono poniżej.

2Al + 6H2O + 2NaOH → 2Na[Al(OH)4] + 3H2
Zn + 2H2O + 2NaOH → Na2[Zn(OH)4] + H2

Na podstawie: R.J.H. Wanhill, T. Hattenberg, Technical Report, Amsterdam 2005.

Próbkę stopu ZnAl o masie 3,0 g, w którym masa miedzi stanowi 2,0 %, dodano do

nadmiaru stężonego wodnego roztworu wodorotlenku sodu. W wyniku zachodzących reakcji

otrzymano 2,6 dm3 (w przeliczeniu na warunki normalne) wodoru.

Oblicz, jaki procent masy stopu ZnAl stanowi masa glinu. Przyjmij, że zachodzące reakcje przebiegły z wydajnością równą 𝟏𝟎𝟎 %.

Obliczenia:

Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Odejmij 2% masy miedzi, a objętość wodoru przelicz na mole w warunkach normalnych.

Podpowiedź 2

Wprowadź mole Al i Zn. Mol Al daje 1,5 mola H2, mol Zn jeden mol.

Podpowiedź 3

Rozwiąż układ 27x+65,4y = 2,94 i 1,5x+y = 2,6/22,4; masę Al podziel przez 3,0 g.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

3 g – 2 % ∙ 3 g = 2,94 g

Jednocześnie są spełnione dwie zależności:

x ∙ 27 + y ∙ 65,4 = 2,94 g

1,5x + y = 0,116

x ∙ 27 + 65,4 ∙ (0,116 – 1,5x) = 2,94

Odpowiedź CKE 11.1 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 13.

Uwaga: Należy zwrócić uwagę na zależność wyniku liczbowego od przyjętych zaokrągleń.

Za poprawny należy uznać każdy wynik będący konsekwencją zastosowanej

poprawnej metody i poprawnych obliczeń.

Zasady oceniania

2 pkt – zastosowanie poprawnej metody, poprawne wykonanie obliczeń i podanie wyniku

w procentach.

1 pkt – zastosowanie poprawnej metody, ale:

• popełnienie błędów rachunkowych

LUB

• niepodanie wyniku w procentach

ALBO

– zastosowanie poprawnej metody i obliczenie poprawnej wartości masy lub poprawnej

wartości liczby moli glinu w próbce.

0 pkt – zastosowanie błędnej metody obliczenia albo brak rozwiązania.

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

Miedź nie reaguje z NaOH w opisanych warunkach, więc masa Al i Zn wynosi 3,0·0,98 = 2,94 g. Niech x i y oznaczają ich liczby moli. Bilans masy: 27x+65,4y = 2,94, a bilans wodoru: 1,5x+y = 2,6/22,4.

Z układu otrzymujemy x ≈ 0,06542 mol i m(Al) ≈ 1,766 g. Udział glinu w całym stopie wynosi około 58,9%. W mianowniku używamy 3,0 g stopu, nie masy samych reagujących metali; dodatek Cu nadal należy do próbki.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

3 g – 2 % ∙ 3 g = 2,94 g

Jednocześnie są spełnione dwie zależności:

x ∙ 27 + y ∙ 65,4 = 2,94 g

1,5x + y = 0,116

x ∙ 27 + 65,4 ∙ (0,116 – 1,5x) = 2,94

Odpowiedź CKE 11.1 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 13.

Uwaga: Należy zwrócić uwagę na zależność wyniku liczbowego od przyjętych zaokrągleń.

Za poprawny należy uznać każdy wynik będący konsekwencją zastosowanej

poprawnej metody i poprawnych obliczeń.

Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2015_2025_05_glowny_11.1

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania