Zadanie 8 — maj 2025 — Formuła 2015

Formuła 2015rozszerzony1 pktOczekuje na przegląd podstawy

Uczniowie wykonali dwuetapowe doświadczenie, którego celem było otrzymanie czystego

tlenku miedzi(II). W pierwszym etapie strącili wodorotlenek miedzi(II), a w drugim etapie

przeprowadzili jego rozkład termiczny w łaźni wodnej. Następnie uzyskaną mieszaninę

przesączyli, żeby wyodrębnić stały produkt.

Na poniższym schemacie przedstawiono pierwszy etap doświadczenia.

Zadanie 8 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 10.

Rozstrzygnij, w której probówce (I czy II) otrzymano osad tylko tlenku metalu.

Odpowiedź uzasadnij.

Rozstrzygnięcie: …

Uzasadnienie: …

Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Sprawdź rozpuszczalność obu soli baru powstających obok Cu(OH)2.

Podpowiedź 2

BaCl2 pozostaje w roztworze, natomiast BaSO4 strąca się i nie znika po rozkładzie wodorotlenku.

Podpowiedź 3

Wskaż probówkę I; w II obok CuO pozostaje osad BaSO4.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Rozstrzygnięcie: (W probówce) I

Przykładowe uzasadnienia:

• W probówce II (w wyniku reakcji soli z wodorotlenkiem baru) powstanie mieszanina

osadów dwóch substancji (Cu(OH)2 i BaSO4).

ALBO

• W drugim doświadczeniu obok CuO otrzymuje się nierozpuszczalny w wodzie BaSO4.

ALBO

• W probówce I powstał osad jednej substancji, a w probówce II – osad dwóch substancji.

ALBO

• W probówce II powstał dodatkowo osad BaSO4.

Uwaga: Stwierdzenie, że „BaCl2 jest rozpuszczalny w wodzie, a BaSO4 jest trudno

rozpuszczalny” – bez odwołania się do procesów zachodzących w probówkach –

jest niewystarczające.

Zasady oceniania

1 pkt – poprawne napisanie rozstrzygnięcia oraz poprawne napisanie uzasadnienia

zawierającego porównanie procesów zachodzących w probówkach I i II albo opis

przebiegu reakcji zachodzących w probówce II.

0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

W probówce I reagują CuCl2 i Ba(OH)2: powstaje osad Cu(OH)2 oraz rozpuszczalny BaCl2. Ogrzewanie przekształca wodorotlenek w CuO, więc odsączony osad może być samym tlenkiem. W probówce II siarczany(VI) z CuSO4 strącają dodatkowo BaSO4.

Ten osad pozostaje po ogrzaniu i zanieczyszcza CuO. Wybieramy probówkę I, a uzasadnienie odnosimy do konkretnych produktów obydwu reakcji. Samo stwierdzenie, że jeden z odczynników jest solą, nie wyjaśnia różnicy czystości.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

Rozstrzygnięcie: (W probówce) I

Przykładowe uzasadnienia:

• W probówce II (w wyniku reakcji soli z wodorotlenkiem baru) powstanie mieszanina

osadów dwóch substancji (Cu(OH)2 i BaSO4).

ALBO

• W drugim doświadczeniu obok CuO otrzymuje się nierozpuszczalny w wodzie BaSO4.

ALBO

• W probówce I powstał osad jednej substancji, a w probówce II – osad dwóch substancji.

ALBO

• W probówce II powstał dodatkowo osad BaSO4.

Uwaga: Stwierdzenie, że „BaCl2 jest rozpuszczalny w wodzie, a BaSO4 jest trudno

rozpuszczalny” – bez odwołania się do procesów zachodzących w probówkach –

jest niewystarczające.

Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2015_2025_05_glowny_08

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania