Źródło
Informacja do zadań 4–5.

Na podstawie: A. Bielański, Podstawy chemii nieorganicznej, Warszawa 2018.
W jednym z tlenków jodu masa tlenu stanowi 20,14 % masy tego tlenku. W jego wzorze
rzeczywistym liczba atomów jodu jest dwa razy większa niż we wzorze empirycznym.
Na podstawie obliczeń ustal i napisz wzór empiryczny oraz wzór rzeczywisty opisanego tlenku.
Obliczenia:
Wzór empiryczny: …
Wzór rzeczywisty: …
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Przyjmij 100 g tlenku i przelicz masy obu pierwiastków na mole atomów.
Podpowiedź 2
Najprostszy stosunek I do O wynosi 1:2. Wzór rzeczywisty musi zachować ten stosunek.
Podpowiedź 3
Podaj IO2 jako wzór empiryczny i I2O4 jako rzeczywisty.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Sposób 1.
Wzór empiryczny:
W 100,00 g tlenku znajduje się 20,14 g tlenu oraz 79,86 g jodu.

Stosunek molowy jodu do tlenu jest równy 1 : 2.
Wzór empiryczny: IO2
Wzór rzeczywisty: I2O4
Sposób 2.
IxOy … MI = 126,90 g ∙ mol−1

16𝑦 = 25,5577𝑥 + 3,222𝑦
12,7776𝑦 = 25,5577𝑥

Wzór empiryczny: IO2
Wzór rzeczywisty: I2O4
Zasady oceniania
2 pkt – zastosowanie poprawnej metody, poprawne wykonanie obliczeń i ustalenie wzoru
empirycznego oraz wzoru rzeczywistego tlenku.
1 pkt – zastosowanie poprawnej metody prowadzącej do ustalenia tylko wzoru empirycznego
albo tylko wzoru rzeczywistego tlenku
ALBO
– zastosowanie poprawnej metody, poprawne wykonanie obliczeń prowadzących do
wyznaczenia stosunku molowego jodu do tlenu wyrażonego liczbami całkowitymi
i brak ustalenia wzorów albo błędne ustalenie wzorów.
0 pkt – zastosowanie błędnej metody albo brak rozwiązania.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
W 100 g tlenku znajduje się 20,14 g O i 79,86 g I. Liczby moli atomów wynoszą około 1,2588 dla O i 0,6293 dla I.
Po podzieleniu przez mniejszą wartość otrzymujemy stosunek I:O = 1:2, więc wzór empiryczny to IO2. Warunek dwukrotnie większej liczby atomów jodu w cząsteczce oznacza przemnożenie wszystkich indeksów przez dwa: I2O4. Nie wolno podwoić wyłącznie indeksu przy I, ponieważ zmieniłoby to skład procentowy.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
Sposób 1.
Wzór empiryczny:
W 100,00 g tlenku znajduje się 20,14 g tlenu oraz 79,86 g jodu.

Stosunek molowy jodu do tlenu jest równy 1 : 2.
Wzór empiryczny: IO2
Wzór rzeczywisty: I2O4
Sposób 2.
IxOy … MI = 126,90 g ∙ mol−1

16𝑦 = 25,5577𝑥 + 3,222𝑦
12,7776𝑦 = 25,5577𝑥

Wzór empiryczny: IO2
Wzór rzeczywisty: I2O4