Zadanie 3 — maj 2025 — Formuła 2015

Formuła 2015rozszerzony1 pktOczekuje na przegląd podstawy

Masa atomowa izotopu jest w przybliżeniu równa jego liczbie masowej A.

Bor występuje w przyrodzie w postaci mieszaniny dwóch trwałych izotopów o liczbach

masowych równych 10 i 11, a średnia masa atomowa tego pierwiastka jest równa 10,806 u.

Oblicz, jaki udział w naturalnym borze stanowią atomy zawierające w jądrach po

6 neutronów. Wynik podaj w procentach.

Obliczenia:

Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Z liczby atomowej boru i liczby neutronów ustal szukaną liczbę masową.

Podpowiedź 2

Szukasz boru-11. Jego udział y uzupełnia do jedności udział boru-10.

Podpowiedź 3

Rozwiąż 10(1−y)+11y = 10,806 i podaj 80,6%.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

x– zawartość procentowa izotopu zawierającego w jądrze 5 neutronów

y– zawartość procentowa izotopu zawierającego w jądrze 6 neutronów

Odpowiedź CKE 3 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 6.

1080,6 = x ∙ 10 + (100 – x) ∙ 11 ⟹ 1080,6 = x ∙ 10 + 1100 – 11 ∙ x

x = 19,4 (%) … y = 80,6 (%)

Zasady oceniania

1 pkt – zastosowanie poprawnej metody, poprawne wykonanie obliczeń i podanie wyniku

w procentach dla 11B.

0 pkt – zastosowanie błędnej metody obliczenia albo brak rozwiązania.

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

Bor ma liczbę atomową 5, więc izotop z sześcioma neutronami ma liczbę masową 11. Niech jego udział wynosi y. Średnia ważona mas izotopów spełnia 10(1−y)+11y = 10,806, skąd y = 0,806.

Szukany udział to 80,6%. Izotop o masie 10 ma pozostałe 19,4%, lecz nie jest odpowiedzią na pytanie. Przed użyciem równania ustal, który izotop odpowiada podanej liczbie neutronów, aby nie zamienić udziałów miejscami.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

x– zawartość procentowa izotopu zawierającego w jądrze 5 neutronów

y– zawartość procentowa izotopu zawierającego w jądrze 6 neutronów

Odpowiedź CKE 3 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 6.

1080,6 = x ∙ 10 + (100 – x) ∙ 11 ⟹ 1080,6 = x ∙ 10 + 1100 – 11 ∙ x

x = 19,4 (%) … y = 80,6 (%)

Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2015_2025_05_glowny_03

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania