Zadanie 1.1 — maj 2025 — Formuła 2015

Formuła 2015rozszerzony2 pktOczekuje na przegląd podstawy
Źródło

Informacja do zadania 1.

O dwóch pierwiastkach umownie oznaczonych literami E i X wiadomo, że:

• elektrony atomu E w stanie podstawowym zajmują osiem orbitali, przy czym sześć z nich

jest całkowicie zapełnionych

• konfigurację elektronową atomu X w jednym ze stanów wzbudzonych przedstawia

poniższy zapis.

Informacja do zadania 1. — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 4.

↑

↑

↑

↑

↑

↑

  

1s 2s 2p 3s 3p 3d

Uzupełnij tabelę. Napisz symbole pierwiastków E i X, symbol bloku konfiguracyjnego, do którego należy każdy z pierwiastków, oraz podaj sumaryczną liczbę elektronów w podpowłokach walencyjnych.

 

Symbol

pierwiastka

Symbol bloku

konfiguracyjnego

Sumaryczna liczba elektronów

w podpowłokach walencyjnych

Pierwiastek E

   

Pierwiastek X

   
Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Policz elektrony zapełnionych i pojedynczo zajętych orbitali E. Dla X zsumuj wszystkie strzałki, również pary.

Podpowiedź 2

Dla E otrzymasz 14 elektronów, dla X 17. Blok określaj z konfiguracji podstawowej.

Podpowiedź 3

Wpisz Si — p — 4 i Cl — p — 7; obsadzenie 3d w stanie wzbudzonym nie zmienia bloku chloru.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

 

Symbol

pierwiastka

Symbol bloku

konfiguracyjnego

Sumaryczna liczba elektronów

w podpowłokach walencyjnych

Pierwiastek E

Si LUB krzem

p

4

Pierwiastek X

Cl LUB chlor

p

7

Odpowiedź CKE 1.1 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 4.

Zasady oceniania

2 pkt – poprawne uzupełnienie dwóch wierszy tabeli – podanie w odpowiedniej kolejności

symboli pierwiastków E i X oraz dla każdego z nich: symbolu bloku konfiguracyjnego

i sumarycznej liczby elektronów w podpowłokach walencyjnych.

1 pkt – poprawne uzupełnienie jednego wiersza tabeli – podanie symbolu pierwiastka,

symbolu bloku konfiguracyjnego i sumarycznej liczby elektronów w podpowłokach

walencyjnych

ALBO

– poprawne uzupełnienie dwóch kolumn tabeli – podanie symboli pierwiastków

i symboli bloków konfiguracyjnych albo symboli pierwiastków i sumarycznej liczby

elektronów w podpowłokach walencyjnych.

0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższych kryteriów albo brak odpowiedzi.

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

Sześć całkowicie zapełnionych orbitali zawiera dwanaście elektronów, a dwa pozostałe zajęte orbitale po jednym, łącznie czternaście. E jest więc krzemem o konfiguracji walencyjnej 3s23p2: blok p i cztery elektrony walencyjne. W schemacie wzbudzonego X zliczamy siedemnaście elektronów, co identyfikuje chlor.

Jego siedem elektronów walencyjnych jest na rysunku rozdzielonych między podpowłoki trzeciej powłoki. Chlor pozostaje pierwiastkiem bloku p, bo klasyfikację ustala konfiguracja stanu podstawowego, a nie wzbudzony zapis 3d. Wpisujemy Si, p, 4 oraz Cl, p, 7.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

 

Symbol

pierwiastka

Symbol bloku

konfiguracyjnego

Sumaryczna liczba elektronów

w podpowłokach walencyjnych

Pierwiastek E

Si LUB krzem

p

4

Pierwiastek X

Cl LUB chlor

p

7

Odpowiedź CKE 1.1 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 4.
Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2015_2025_05_glowny_01.1

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania