Zadanie 32.2 — czerwiec 2024 — Formuła 2015

Formuła 2015rozszerzony2 pktOczekuje na przegląd podstawy
Źródło

Informacja do zadań 31–32.

Informacja do zadań 31–32. — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 25.

O

O C

H2C O R1

C CH3

R2 O C H O

CH2 CH2 N+ CH3

H2C O P O

CH3

O

Symbolami –R1 i –R2 oznaczono grupy węglowodorowe. Najczęściej występujące łańcuchy

węglowodorowe w cząsteczkach lecytyny wymieniono w poniższej tabeli.

–R1

–R2

–C15H31

–C17H35

–C17H33

–C17H33

–C17H31

–C17H29

Cząsteczka lecytyny zawsze zawiera co najmniej jeden nienasycony łańcuch węglowodorowy.

Na podstawie: E. Siepka, Ł. Bobak, W. Gładkowski, Charakterystyka aktywności biologicznej fosfolipidów żółtka,

„Żywność. Nauka. Technologia. Jakość”, 2015, nr 2(99).

Źródło

Informacja do zadania 32.

Informacja do zadania 32. — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 26.

W celu potwierdzenia obecności wybranych produktów reakcji mieszaninę poreakcyjną

podzielono na trzy części i umieszczono w ponumerowanych probówkach. Do probówki 1.

dodano wodę bromową, do 2. – zalkalizowaną świeżo strąconą zawiesinę wodorotlenku

miedzi(II), natomiast do probówki 3. dodano kilka kropel wodnego roztworu chlorku wapnia.

Uzupełnij tabelę. Wpisz w odpowiednie miejsca:

• obserwowane efekty reakcji

• wzory produktów (cząsteczki lub jednego wybranego jonu), których obecność była przyczyną obserwowanych efektów (w miejsce grup –R1 albo –R2 wpisz wzór odpowiedniej grupy węglowodorowej).

Numer probówki

Obserwowany efekt reakcji

Wzór wykrytej cząsteczki

lub jonu

1

odbarwienie roztworu

 

2

  

3

 Wzór lub schemat w komórce tabeli CKE, strona 26.
Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Dopasuj brom do C=C, Cu(OH)2 do sąsiednich OH, a Ca2+ do trudno rozpuszczalnych soli.

Podpowiedź 2

Dla pierwszej próby wybierz anion nienasycony. W drugiej wykrywasz glicerol; w trzeciej powstaje osad.

Podpowiedź 3

Wpisz np. C17H33COO−, następnie szafirowy roztwór i glicerol, a na końcu biały osad przy podanym jonie.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Numer probówki

Obserwowany efekt reakcji

Wzór wykrytej cząsteczki

lub jonu

1

odbarwienie roztworu

Wzór lub schemat w komórce tabeli CKE, strona 29.

2

 

wytworzenie szafirowego

 

C3H5(OH)3

roztworu

  

3

strącenie (białego) osadu

Wzór lub schemat w komórce tabeli CKE, strona 29.

Zasady oceniania

2 pkt – poprawne uzupełnienie wszystkich pól tabeli.

1 pkt – poprawne uzupełnienie trzech lub dwóch pól w tabeli.

0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższych kryteriów albo brak odpowiedzi.

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

Odbarwienie bromu potwierdza nienasycony anion kwasu tłuszczowego, np. C17H33COO−; trzeba wybrać łańcuch z mniejszą liczbą H od nasyconego odpowiednika. Glicerol zawiera sąsiednie OH i roztwarza Cu(OH)2, dając klarowny szafirowy roztwór w probówce 2.

Po dodaniu CaCl2 strąca się biały trudno rozpuszczalny związek, np. fosforan wapnia albo sól wapniowa kwasu tłuszczowego. W probówce 3 wpisz odpowiedni jon już wskazany w szablonie. Dla bromu nie wybieraj nasyconego C17H35COO−.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

Numer probówki

Obserwowany efekt reakcji

Wzór wykrytej cząsteczki

lub jonu

1

odbarwienie roztworu

Wzór lub schemat w komórce tabeli CKE, strona 29.

2

 

wytworzenie szafirowego

 

C3H5(OH)3

roztworu

  

3

strącenie (białego) osadu

Wzór lub schemat w komórce tabeli CKE, strona 29.
Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2015_2024_06_dodatkowy_32.2

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania