Źródło
Informacja do zadań 31–32.

O
O C
H2C O R1
C CH3
R2 O C H O
CH2 CH2 N+ CH3
H2C O P O
CH3
O
Symbolami –R1 i –R2 oznaczono grupy węglowodorowe. Najczęściej występujące łańcuchy
węglowodorowe w cząsteczkach lecytyny wymieniono w poniższej tabeli.
–R1 | –R2 |
|---|---|
–C15H31 –C17H35 –C17H33 | –C17H33 –C17H31 –C17H29 |
Cząsteczka lecytyny zawsze zawiera co najmniej jeden nienasycony łańcuch węglowodorowy.
Na podstawie: E. Siepka, Ł. Bobak, W. Gładkowski, Charakterystyka aktywności biologicznej fosfolipidów żółtka,
„Żywność. Nauka. Technologia. Jakość”, 2015, nr 2(99).
Źródło
Informacja do zadania 32.

Uzupełnij zdanie. Określ stosunek liczby moli wodorotlenku sodu do liczby moli lecytyny w opisanej reakcji.
Stosunek liczby moli wodorotlenku sodu do liczby moli lecytyny jest równy … : …
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Nie licz wyłącznie estrów kwasów tłuszczowych. Uwzględnij wszystkie produkty, zwłaszcza PO43− i cholinę.
Podpowiedź 2
Zsumuj ładunki dwóch karboksylanów, fosforanu i choliny: −1−1−3+1.
Podpowiedź 3
Suma wynosi −4, więc potrzebne są cztery OH− na obojętną cząsteczkę lecytyny. Wpisz 4:1.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Stosunek liczby moli wodorotlenku sodu do liczby moli lecytyny jest równy 4 : 1
Zasady oceniania
1 pkt – napisanie poprawnej wartości stosunku molowego.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
W produktach schematu są dwa aniony karboksylanowe o łącznym ładunku −2, anion fosforanowy PO43− i kation choliny o ładunku +1. Suma ładunków wynosi −4, podczas gdy lecytyna ma wypadkowo ładunek zero.
Do bilansu potrzeba zatem czterech OH−, czyli czterech moli NaOH na mol lecytyny. Dwa równoważniki odpowiadają hydrolizie estrów kwasów tłuszczowych, pozostałe wynikają z pełnej przemiany części fosforanowej do postaci pokazanej w produktach. Wpisujemy 4:1, a nie tylko 2:1.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
Stosunek liczby moli wodorotlenku sodu do liczby moli lecytyny jest równy 4 : 1