Zadanie 32.1 — czerwiec 2024 — Formuła 2015

Formuła 2015rozszerzony1 pktOczekuje na przegląd podstawy
Źródło

Informacja do zadań 31–32.

Informacja do zadań 31–32. — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 25.

O

O C

H2C O R1

C CH3

R2 O C H O

CH2 CH2 N+ CH3

H2C O P O

CH3

O

Symbolami –R1 i –R2 oznaczono grupy węglowodorowe. Najczęściej występujące łańcuchy

węglowodorowe w cząsteczkach lecytyny wymieniono w poniższej tabeli.

–R1

–R2

–C15H31

–C17H35

–C17H33

–C17H33

–C17H31

–C17H29

Cząsteczka lecytyny zawsze zawiera co najmniej jeden nienasycony łańcuch węglowodorowy.

Na podstawie: E. Siepka, Ł. Bobak, W. Gładkowski, Charakterystyka aktywności biologicznej fosfolipidów żółtka,

„Żywność. Nauka. Technologia. Jakość”, 2015, nr 2(99).

Źródło

Informacja do zadania 32.

Informacja do zadania 32. — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 26.

Uzupełnij zdanie. Określ stosunek liczby moli wodorotlenku sodu do liczby moli lecytyny w opisanej reakcji.

Stosunek liczby moli wodorotlenku sodu do liczby moli lecytyny jest równy … : …

Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Nie licz wyłącznie estrów kwasów tłuszczowych. Uwzględnij wszystkie produkty, zwłaszcza PO43− i cholinę.

Podpowiedź 2

Zsumuj ładunki dwóch karboksylanów, fosforanu i choliny: −1−1−3+1.

Podpowiedź 3

Suma wynosi −4, więc potrzebne są cztery OH− na obojętną cząsteczkę lecytyny. Wpisz 4:1.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Stosunek liczby moli wodorotlenku sodu do liczby moli lecytyny jest równy 4 : 1

Zasady oceniania

1 pkt – napisanie poprawnej wartości stosunku molowego.

0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

W produktach schematu są dwa aniony karboksylanowe o łącznym ładunku −2, anion fosforanowy PO43− i kation choliny o ładunku +1. Suma ładunków wynosi −4, podczas gdy lecytyna ma wypadkowo ładunek zero.

Do bilansu potrzeba zatem czterech OH−, czyli czterech moli NaOH na mol lecytyny. Dwa równoważniki odpowiadają hydrolizie estrów kwasów tłuszczowych, pozostałe wynikają z pełnej przemiany części fosforanowej do postaci pokazanej w produktach. Wpisujemy 4:1, a nie tylko 2:1.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

Stosunek liczby moli wodorotlenku sodu do liczby moli lecytyny jest równy 4 : 1

Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2015_2024_06_dodatkowy_32.1

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania