Źródło
Informacja do zadań 29–30.

i pozostawiono na pewien czas. Zaobserwowano, że w naczyniu znajdowały się krople żółtej
cieczy, a uniwersalny papierek wskaźnikowy zanurzony w badanym roztworze przyjął
zielononiebieskie zabarwienie. W drugim etapie do mieszaniny dodano roztwór substancji X
i otrzymano klarowny roztwór.
W temperaturze 25 °C w 100 g wody rozpuszcza się 3,5 g aniliny.
Oblicz pH wodnego roztworu aniliny nasyconego w temperaturze 𝟐𝟓 °𝐂. Przyjmij, że masa molowa tego związku jest równa 𝟗𝟑 𝐠∙𝐦𝐨𝐥−𝟏, a gęstość otrzymanego roztworu jest równa gęstości wody.
Obliczenia:
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Uwzględnij masę całego roztworu, nie tylko 100 g wody. Z gęstości wyznacz objętość.
Podpowiedź 2
Oblicz c ≈ 0,364 mol·dm−3, a następnie [OH−] z pierwiastka Kb·c.
Podpowiedź 3
Wyznacz pOH z około 1,25·10−5 i odejmij od 14. Otrzymasz pH około 9,10; porównaj uwagę o błędzie logarytmu.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
W 100 g wody znajduje się 3,5 g aniliny; masa roztworu jest równa 103,5 g, a przy założeniu,
że gęstość roztworu jest równa 1 g·cm−1 objętość roztworu jest równa 0,1035 dm3.
𝑀aniliny = 93 g · mol−1 ⇒𝑛aniliny = 0,0376 mol ⇒𝑐aniliny = 0,363 mol · dm−3
𝐾b = 4,3 · 10−10 (wartość odczytana z tablic)
(Ponieważ spełniony jest warunek 𝑐0/𝐾𝑏 > 400, to można zastosować uproszczony wzór.
Stężenie jonów OH− w roztworze:)

pOH = 4,89 … ⇒ … 𝐩𝐇= 𝟗, 𝟏𝟏
Zasady oceniania
2 pkt – zastosowanie poprawnej metody, poprawne wykonanie obliczeń i napisanie
poprawnej wartości pH nasyconego roztworu aniliny.
1 pkt – zastosowanie poprawnej metody, ale:
• popełnienie błędów rachunkowych prowadzących do błędnego wyniku liczbowego
LUB
• napisanie wyniku z jednostką.
ALBO
– obliczenie wartości stężenia jonów OH− w roztworze.
0 pkt – zastosowanie błędnej metody obliczenia albo brak rozwiązania.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Nasycony roztwór ma masę 103,5 g, a przy gęstości 1 g·cm−3 objętość 0,1035 dm3. Liczba moli aniliny wynosi 3,5/93 ≈ 0,03763, więc c ≈ 0,3636 mol·dm−3.
Dla bardzo słabej zasady Kb = 4,3·10−10 i c/Kb znacznie większego od 400 można użyć [OH−] ≈ √(Kb·c) ≈ 1,25·10−5. Stąd pOH ≈ 4,90, a pH ≈ 9,10; historyczne 9,11 wynika z niedokładnego logarytmu, omówionego w uwadze. Jednostka g·cm−1 przy gęstości w oryginalnym przykładzie jest literówką; poprawny wymiar to g·cm−3.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
W 100 g wody znajduje się 3,5 g aniliny; masa roztworu jest równa 103,5 g, a przy założeniu,
że gęstość roztworu jest równa 1 g·cm−1 objętość roztworu jest równa 0,1035 dm3.
𝑀aniliny = 93 g · mol−1 ⇒𝑛aniliny = 0,0376 mol ⇒𝑐aniliny = 0,363 mol · dm−3
𝐾b = 4,3 · 10−10 (wartość odczytana z tablic)
(Ponieważ spełniony jest warunek 𝑐0/𝐾𝑏 > 400, to można zastosować uproszczony wzór.
Stężenie jonów OH− w roztworze:)

pOH = 4,89 … ⇒ … 𝐩𝐇= 𝟗, 𝟏𝟏