Zadanie 26 — czerwiec 2024 — Formuła 2015

Formuła 2015rozszerzony2 pktOczekuje na przegląd podstawy

Próbkę związku X o masie 3,01 g poddano analizie spaleniowej i otrzymano 3,92 dm3 CO2

(w przeliczeniu na warunki normalne) oraz 3,15 g wody. O związku X wiadomo, że:

• może utworzyć dwie monochloropochodne

• nie odbarwia wody bromowej i nie reaguje z odczynnikiem Tollensa

• jego cząsteczki mają nierozgałęziony łańcuch węglowy.

Ustal wzór empiryczny, który jest jednocześnie wzorem rzeczywistym, związku X.

Napisz jego wzór półstrukturalny (grupowy).

Obliczenia:

Wzór związku X:

Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Z produktów spalania oblicz mole C i H, a tlen wyznacz z różnicy mas.

Podpowiedź 2

Po podzieleniu przez 0,035 otrzymasz C5H10O. Szukaj liniowego ketonu o dwóch nierównocennych pozycjach H.

Podpowiedź 3

Narysuj pentan-3-on, z karbonylem pomiędzy dwiema grupami etylowymi; podaj także C5H10O.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

n(CO₂) = 3,92/22,4 = 0,175 mol, więc n(C) = 0,175 mol.

n(H₂O) = 3,15/18 = 0,175 mol, więc n(H) = 0,350 mol.

m(O) = 3,01 − 2,10 − 0,35 = 0,56 g. n(O) = 0,035 mol, więc C:H:O = 5:10:1.

Wzór X: CH₃–CH₂–CO–CH₂–CH₃ (pentan-3-on).

Zasady oceniania

2 pkt – zastosowanie poprawnej metody, poprawne wykonanie obliczeń oraz napisanie wzoru

elementarnego (sumarycznego) i wzoru półstrukturalnego (grupowego).

1 pkt – zastosowanie poprawnej metody, ale:

– popełnienie błędów rachunkowych prowadzących do ustalenia błędnego wzoru.

ALBO

– podanie błędnego wzoru lub brak wzoru półstrukturalnego (grupowego) ketonu.

0 pkt – zastosowanie błędnej metody obliczenia albo brak rozwiązania.

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

Ze spalania n(C) = 3,92/22,4 = 0,175 mol, a n(H) = 2·3,15/18 = 0,350 mol. Ich masy to 2,10 i 0,35 g, więc na tlen przypada 3,01−2,45 = 0,56 g, czyli 0,035 mol. Stosunek C:H:O = 5:10:1 daje C5H10O.

Brak próby Tollensa wyklucza aldehyd, a brak odbarwiania bromu wspiera keton. Nierozgałęziony pentan-3-on ma dwa nierównocenne rodzaje pozycji podstawienia H przez Cl; pentan-2-on miałby ich więcej. Narysuj symetryczny pentan-3-on.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

n(CO₂) = 3,92/22,4 = 0,175 mol, więc n(C) = 0,175 mol.

n(H₂O) = 3,15/18 = 0,175 mol, więc n(H) = 0,350 mol.

m(O) = 3,01 − 2,10 − 0,35 = 0,56 g. n(O) = 0,035 mol, więc C:H:O = 5:10:1.

Wzór X: CH₃–CH₂–CO–CH₂–CH₃ (pentan-3-on).

Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2015_2024_06_dodatkowy_26

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania