Zadanie 22 — czerwiec 2024 — Formuła 2015

Formuła 2015rozszerzony1 pktOczekuje na przegląd podstawy
Źródło

Informacja do zadań 21–22.

Projekcje Fischera: kwas winowy (2,3-dihydroksybutanodiowy) z OH po prawej przy obu centralnych atomach węgla oraz kwas bursztynowy (butanodiowy).

Napisz równanie reakcji kwasu winowego z alkoholem metylowym w obecności kwasu siarkowego(VI), w której powstaje produkt zawierający w cząsteczce sześć atomów węgla. Zastosuj wzory półstrukturalne (grupowe) związków organicznych.

Szablon reakcji kwasu winowego z alkoholem metylowym.
Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Policz cztery atomy C w kwasie i brakujące dwa w produkcie. Każdy metanol wnosi jeden C.

Podpowiedź 2

Estryfikacji muszą ulec obie grupy COOH. Dwie sąsiednie grupy alkoholowe nie są tu usuwane.

Podpowiedź 3

Narysuj kwas winowy + dwa metanole ⇌ winian dimetylu + 2H2O, z H2SO4 nad strzałką.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Odpowiedź CKE 22 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 20.

Zasady oceniania

1 pkt – poprawne napisanie równania reakcji.

0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

Kwas winowy ma cztery atomy C i dwie grupy COOH. Aby produkt zawierał sześć atomów C, obie grupy kwasowe muszą ulec estryfikacji metanolem, dostarczającym po jednym C. Powstaje winian dimetylu i dwie cząsteczki wody na cząsteczkę kwasu.

Alkoholowe OH przy C2 i C3 pozostają zachowane. Zapisz reakcję odwracalną z dwiema cząsteczkami metanolu oraz H2SO4 jako katalizatorem. Produkt z jedną grupą estrową miałby tylko pięć atomów C i nie spełniałby warunku.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

Odpowiedź CKE 22 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 20.
Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2015_2024_06_dodatkowy_22

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania