Źródło
Informacja do zadań 21–22.

Przygotowano wodne roztwory soli sodowych kwasów: winowego i bursztynowego.
Uzupełnij schemat doświadczenia, które umożliwi rozróżnienie tych roztworów. Napisz nazwę odczynnika. Opisz obserwacje, które umożliwią identyfikację zawartości każdej probówki.
Lista odczynników:
− rozcieńczony kwas solny z oranżem metylowym
− wodny roztwór wodorotlenku sodu z fenoloftaleiną
− zalkalizowana świeżo strącona zawiesina wodorotlenku miedzi(II)
− mieszanina stężonych kwasów: azotowego(V) i siarkowego(VI).

Obserwacje:
Probówka z winianem disodu:
Probówka z bursztynianem disodu:
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Porównaj grupy funkcyjne obu anionów. Tylko jeden ma sąsiednie alkoholowe OH.
Podpowiedź 2
Sąsiednie OH pozwalają roztworzyć Cu(OH)2 przez utworzenie szafirowego kompleksu.
Podpowiedź 3
Wybierz zasadową zawiesinę Cu(OH)2; opisz szafirowy roztwór dla winianu i brak zmian dla bursztynianu.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Probówka z bursztynianem disodu: Brak zmian (niebieska zawiesina).
Zasady oceniania
2 pkt –poprawne wskazanie odczynnika i podanie obserwacji w obu probówkach.
1 pkt – poprawne wskazanie odczynnika i błędne opisanie obserwacji w jednej lub w dwóch
probówkach albo brak opisu obserwacji.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższych kryteriów albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Winian disodu ma dwie sąsiednie alkoholowe grupy OH, które umożliwiają tworzenie rozpuszczalnego kompleksu z Cu(II). Bursztynian takich grup nie zawiera. Wybieramy zalkalizowaną świeżo strąconą zawiesinę Cu(OH)2.
Z winianem niebieski osad zanika i powstaje klarowny szafirowy roztwór, natomiast z bursztynianem pozostaje niebieska zawiesina. Reakcji nie trzeba ogrzewać: rozróżnienie opiera się na kompleksowaniu, nie na redukcji Cu(II) do ceglasto zabarwionego Cu2O. Opisz zmianę rodzaju mieszaniny i barwy.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem

Probówka z bursztynianem disodu: Brak zmian (niebieska zawiesina).