Zadanie 21 — czerwiec 2024 — Formuła 2015

Formuła 2015rozszerzony2 pktOczekuje na przegląd podstawy
Źródło

Informacja do zadań 21–22.

Projekcje Fischera: kwas winowy (2,3-dihydroksybutanodiowy) z OH po prawej przy obu centralnych atomach węgla oraz kwas bursztynowy (butanodiowy).

Przygotowano wodne roztwory soli sodowych kwasów: winowego i bursztynowego.

Uzupełnij schemat doświadczenia, które umożliwi rozróżnienie tych roztworów. Napisz nazwę odczynnika. Opisz obserwacje, które umożliwią identyfikację zawartości każdej probówki.

Lista odczynników:

− rozcieńczony kwas solny z oranżem metylowym

− wodny roztwór wodorotlenku sodu z fenoloftaleiną

− zalkalizowana świeżo strącona zawiesina wodorotlenku miedzi(II)

− mieszanina stężonych kwasów: azotowego(V) i siarkowego(VI).

Zadanie 21 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 18.

Obserwacje:

Probówka z winianem disodu:

Probówka z bursztynianem disodu:

Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Porównaj grupy funkcyjne obu anionów. Tylko jeden ma sąsiednie alkoholowe OH.

Podpowiedź 2

Sąsiednie OH pozwalają roztworzyć Cu(OH)2 przez utworzenie szafirowego kompleksu.

Podpowiedź 3

Wybierz zasadową zawiesinę Cu(OH)2; opisz szafirowy roztwór dla winianu i brak zmian dla bursztynianu.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Odpowiedź CKE 21 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 20.

Probówka z bursztynianem disodu: Brak zmian (niebieska zawiesina).

Zasady oceniania

2 pkt –poprawne wskazanie odczynnika i podanie obserwacji w obu probówkach.

1 pkt – poprawne wskazanie odczynnika i błędne opisanie obserwacji w jednej lub w dwóch

probówkach albo brak opisu obserwacji.

0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższych kryteriów albo brak odpowiedzi.

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

Winian disodu ma dwie sąsiednie alkoholowe grupy OH, które umożliwiają tworzenie rozpuszczalnego kompleksu z Cu(II). Bursztynian takich grup nie zawiera. Wybieramy zalkalizowaną świeżo strąconą zawiesinę Cu(OH)2.

Z winianem niebieski osad zanika i powstaje klarowny szafirowy roztwór, natomiast z bursztynianem pozostaje niebieska zawiesina. Reakcji nie trzeba ogrzewać: rozróżnienie opiera się na kompleksowaniu, nie na redukcji Cu(II) do ceglasto zabarwionego Cu2O. Opisz zmianę rodzaju mieszaniny i barwy.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

Odpowiedź CKE 21 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 20.

Probówka z bursztynianem disodu: Brak zmian (niebieska zawiesina).

Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2015_2024_06_dodatkowy_21

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania