Źródło
Informacja do zadania 20.
W zlewkach I, II i III umieszczono – w przypadkowej kolejności – wodne roztwory kwasów:

W celu zidentyfikowania substancji przeprowadzono dwie próby.
W pierwszej próbie do trzech probówek z wodnym roztworem chlorku żelaza(III)
wprowadzono po kilka kropel roztworów badanych substancji ze zlewek I, II i III. Do każdej
probówki z chlorkiem żelaza(III) dodano roztwór jednego kwasu.
W drugiej próbie w trzech probówkach umieszczono po jednej z identyfikowanych substancji,
oznaczając je zgodnie z oznaczeniem zlewki z której zostały pobrane. Następnie do
probówek wprowadzono stężony kwas azotowy(V) z dodatkiem stężonego kwasu
siarkowego(VI) i probówki ogrzano.
Podczas drugiej próby w dwóch probówkach zaobserwowano zmiany świadczące
o przebiegu reakcji chemicznej.
Uzupełnij poniższe zdanie. Wybierz i zaznacz jedną odpowiedź spośród podanych w każdym nawiasie.
Przemiany, które zaszły w drugiej próbie, są reakcjami (addycji / eliminacji / substytucji)
przebiegającymi według mechanizmu (elektrofilowego / nukleofilowego / rodnikowego).
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Sprawdź, czy w pierścieniu grupa zastępuje H, czy przyłącza się bez jego usunięcia.
Podpowiedź 2
Nitrowanie benzenu i jego pochodnych prowadzi do podstawienia przez elektrofil, z zachowaniem aromatyczności.
Podpowiedź 3
Zaznacz „substytucji” i „elektrofilowego”.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Zasady oceniania
1 pkt – poprawne uzupełnienie zdania.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Mieszanina HNO3 i H2SO4 dostarcza elektrofilu nitrującego pierścień aromatyczny. W kwasach migdałowym i galusowym atom H przy pierścieniu zostaje zastąpiony grupą nitrową. Jest to substytucja elektrofilowa, a nie addycja: aromatyczny układ zostaje po podstawieniu odtworzony.
Kwas mlekowy nie ma pierścienia i nie daje opisanej próby. W obu nawiasach wybieramy „substytucji” oraz „elektrofilowego”. Samo występowanie wiązań podwójnych na rysunku pierścienia nie oznacza mechanizmu charakterystycznego dla alkenów.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
