Zadanie 20.1 — czerwiec 2024 — Formuła 2015

Formuła 2015rozszerzony1 pktOczekuje na przegląd podstawy
Źródło

Informacja do zadania 20.

W zlewkach I, II i III umieszczono – w przypadkowej kolejności – wodne roztwory kwasów:

Informacja do zadania 20. — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 17.

W celu zidentyfikowania substancji przeprowadzono dwie próby.

W pierwszej próbie do trzech probówek z wodnym roztworem chlorku żelaza(III)

wprowadzono po kilka kropel roztworów badanych substancji ze zlewek I, II i III. Do każdej

probówki z chlorkiem żelaza(III) dodano roztwór jednego kwasu.

W drugiej próbie w trzech probówkach umieszczono po jednej z identyfikowanych substancji,

oznaczając je zgodnie z oznaczeniem zlewki z której zostały pobrane. Następnie do

probówek wprowadzono stężony kwas azotowy(V) z dodatkiem stężonego kwasu

siarkowego(VI) i probówki ogrzano.

Wyniki przeprowadzonych prób przedstawiono w poniższej tabeli.

Uzupełnij tabelę. Wpisz nazwy kwasów, które były obecne w zlewkach I, II i III.

 

Probówka I

Probówka II

Probówka III

FeCl3 (aq)

żółty roztwór

niebieskoczarny

roztwór

żółty roztwór

HNO3 (stężony)

+ H2SO4

żółty roztwór

żółty roztwór

bezbarwny roztwór

Nazwa kwasu

   
Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Najpierw znajdź kwas z fenolowymi OH, a potem porównaj obecność pierścieni aromatycznych.

Podpowiedź 2

Niebieskoczarny roztwór z FeCl3 wskazuje galusowy. Drugi kwas aromatyczny to migdałowy.

Podpowiedź 3

Wpisz I — migdałowy, II — galusowy, III — mlekowy; połącz każdą nazwę z wynikiem obu prób.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

 

Probówka I

Probówka II

Probówka III

FeCl3 (aq)

żółty roztwór

niebieskoczarny

roztwór

żółty roztwór

HNO3 (stężony) +

H2SO4

żółty roztwór

żółty roztwór

bezbarwny roztwór

Nazwa kwasu:

(Kwas) migdałowy

(Kwas) galusowy

(Kwas) mlekowy

Zasady oceniania

1 pkt – poprawne uzupełnienie tabeli – wpisanie nazw trzech kwasów.

0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

Kwas galusowy ma fenolowe grupy OH i z FeCl3 tworzy intensywnie zabarwiony kompleks; odpowiada więc probówce II. Pozostałe dwa kwasy nie dają takiej reakcji, bo ich OH są alkoholowe.

Kwas migdałowy ma jednak pierścień aromatyczny i daje żółty produkt po działaniu mieszaniny nitrującej, dlatego jest w probówce I. Kwas mlekowy nie zawiera pierścienia i pozostaje w probówce III. Identyfikacja wymaga obu prób: samo nitrowanie nie odróżnia migdałowego od galusowego.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

 

Probówka I

Probówka II

Probówka III

FeCl3 (aq)

żółty roztwór

niebieskoczarny

roztwór

żółty roztwór

HNO3 (stężony) +

H2SO4

żółty roztwór

żółty roztwór

bezbarwny roztwór

Nazwa kwasu:

(Kwas) migdałowy

(Kwas) galusowy

(Kwas) mlekowy

Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2015_2024_06_dodatkowy_20.1

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania