Zadanie 18 — czerwiec 2024 — Formuła 2015

Formuła 2015rozszerzony1 pktOczekuje na przegląd podstawy

W tabeli podano wartości standardowej entalpii uwodornienia: cykloheksenu,

cykloheksa-1,3-dienu i benzenu:

Równanie reakcji uwodornienia

ΔH, kJ ∙mol−1

Wzór lub schemat w komórce tabeli CKE, strona 16.

−119,5

Wzór lub schemat w komórce tabeli CKE, strona 16.

−239,0

Wzór lub schemat w komórce tabeli CKE, strona 16.

−207,0

Na podstawie danych zamieszczonych w tabeli uzupełnij poniższe zdania. Wybierz i zaznacz jedną odpowiedź spośród podanych w każdym nawiasie.

Gdyby wiązania 𝜋 w cząsteczce benzenu nie były zdelokalizowane, entalpia uwodornienia

tego związku miałaby znacznie (niższą / wyższą) wartość niż −207,0 kJ ∙mol−1.

Delokalizacja wiązań 𝜋 skutkuje (zwiększeniem / zmniejszeniem) trwałości cząsteczki

benzenu.

Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Oszacuj entalpię uwodornienia trzech niezależnych wiązań podwójnych z wartości dla cykloheksenu.

Podpowiedź 2

Trzykrotność −119,5 daje −358,5, czyli liczbę mniejszą od −207,0.

Podpowiedź 3

Zaznacz „niższą” oraz „zwiększeniem”. Mniejsza ilość wydzielanego ciepła świadczy tu o stabilizacji benzenu.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Odpowiedź CKE 18 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 17.

Zasady oceniania

1 pkt – poprawne uzupełnienie dwóch zdań.

0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

Gdyby trzy wiązania π benzenu zachowywały się jak odrębne wiązania alkenowe, entalpię uwodornienia oszacowalibyśmy jako 3·(−119,5) = −358,5 kJ·mol−1. Jest to wartość niższa, czyli bardziej ujemna niż −207,0. Rzeczywisty benzen wydziela przy uwodornieniu mniej energii, gdyż jego stan początkowy jest stabilizowany delokalizacją.

Delokalizacja zwiększa więc trwałość cząsteczki. Wybieramy „niższą” i „zwiększeniem”. Pamiętaj, że porównanie liczb ujemnych jest odwrotne do porównania ich wartości bezwzględnych.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

Odpowiedź CKE 18 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 17.
Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2015_2024_06_dodatkowy_18

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania