Źródło
Informacja do zadań 06–07.
Reakcja tlenku węgla(IV) z wodorem przebiega zgodnie z równaniem:
W tabeli przedstawiono wartości stężeniowej stałej równowagi Kc tej reakcji w wybranych
temperaturach.
Temperatura, K | 400 | 600 | 800 | 1000 |
|---|---|---|---|---|
Stała równowagi | 6,47 ∙ 10−4 | 3,54 ∙ 10−2 | 2,37 ∙ 10−1 | 6,97 ∙ 10−1 |
Na podstawie: W. Mizerski, Tablice chemiczne, Warszawa 2013.
Do reaktora o stałej pojemności wprowadzono 10 moli tlenku węgla(IV) i 5 moli wodoru.
Reaktor zamknięto i w temperaturze 800 K zainicjowano reakcję. Po pewnym czasie układ
osiągnął stan równowagi.
Oblicz stosunek molowy tlenku węgla(IV) do wodoru w reaktorze po ustaleniu się stanu równowagi w temperaturze 𝟖𝟎𝟎 𝐊.
Obliczenia:
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Zapisz tabelę początek–zmiana–równowaga z jedną niewiadomą x. Odczytaj K dla 800 K.
Podpowiedź 2
Wstaw x2/[(10−x)(5−x)] = 0,237. Wybierz tylko rozwiązanie mniejsze niż pięć.
Podpowiedź 3
Oblicz (10−x)/(5−x). Wynik to około 2,8 mola CO2 na jeden mol H2.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Kc = x2/[(10 − x)(5 − x)] = 0,237. Fizycznie dopuszczalne rozwiązanie: x ≈ 2,248 mol. W równowadze n(CO2) ≈ 7,752 mol, n(H2) ≈ 2,752 mol. n(CO2):n(H2) ≈ 2,8:1; klucz dopuszcza także 31:11 albo 14:5.
Zasady oceniania
2 pkt – zastosowanie poprawnej metody, poprawne wykonanie obliczeń oraz podanie
poprawnego wyniku.
1 pkt – zastosowanie poprawnej metody, ale popełnienie błędów rachunkowych
prowadzących do błędnego wyniku liczbowego.
ALBO
– poprawne obliczenie wartości liczby moli CO2 i H2 w stanie równowagi.
0 pkt – zastosowanie błędnej metody obliczenia albo brak rozwiązania.
Uwaga: Należy zwrócić uwagę na zależność wyniku liczbowego od przyjętych zaokrągleń.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Niech x mol oznacza ilość każdego produktu powstałego do równowagi. Pozostają 10−x mol CO2 i 5−x mol H2. W ilorazie Kc czynniki objętości skracają się, bo sumy współczynników są równe, więc x2/[(10−x)(5−x)] = 0,237.
Fizyczne rozwiązanie x ≈ 2,248 mol spełnia 0 < x < 5. Stosunek pozostałych substratów wynosi 7,752:2,752 ≈ 2,82:1, zgodnie z około 2,8:1 w kluczu. Nie podajemy początkowego stosunku 2:1, ponieważ reakcja zużywa równe ilości obu gazów.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
Kc = x2/[(10 − x)(5 − x)] = 0,237. Fizycznie dopuszczalne rozwiązanie: x ≈ 2,248 mol. W równowadze n(CO2) ≈ 7,752 mol, n(H2) ≈ 2,752 mol. n(CO2):n(H2) ≈ 2,8:1; klucz dopuszcza także 31:11 albo 14:5.