Źródło
Informacja do zadań 02.
Gal tworzy trihalogenki, np. chlorek galu(III). W fazie stałej

chlorek galu(III) występuje głównie w postaci dimerów,
a w fazie gazowej – jako mieszanina dimerów i monomerów.
Monomer chlorku galu(III) jest płaską cząsteczką, w której
wszystkie atomy chloru są równocenne. Model dimeru
przedstawiono na rysunku.
Na podstawie: CRC Handbook of Chemistry and Physics 97th Edition, CRC Press 2017.
Wyjaśnij, dlaczego monomery chlorku galu(III) mają zdolność łączenia się w dimery.
Uwzględnij sposób powstawania wiązań, dzięki którym z monomeru chlorku galu(III) powstaje dimer.
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Porównaj liczbę elektronów wokół galu z oktetem. Poszukaj wolnych par u pozostałych atomów.
Podpowiedź 2
Gal jest akceptorem pary, a chlor może być jej donorem.
Podpowiedź 3
Wyjaśnij, że wolna para Cl jednego monomeru tworzy wiązanie koordynacyjne z elektronowo deficytowym Ga drugiego.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Atom galu w monomerze nie osiąga oktetu elektronowego. Atomy chloru mają wolne pary elektronowe. Atom chloru jest donorem pary elektronowej wiązania koordynacyjnego z atomem galu drugiego monomeru.
Zasady oceniania
1 pkt – poprawne wyjaśnienie uwzględniające sposób powstawania wiązań, dzięki którym
z monomeru chlorku galu(III) powstaje dimer.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Gal w monomerze GaCl3 ma niepełny oktet i może przyjąć parę elektronową. Atomy Cl dysponują wolnymi parami, więc chlor jednego monomeru może przekazać parę galowi drugiego. Analogiczne oddziaływanie w przeciwną stronę tworzy dwa mostki chlorowe i dimer.
Donorem pary jest Cl, a akceptorem Ga; powstające wiązania opisujemy jako koordynacyjne. Wyjaśnienie powinno wskazać zarówno deficyt elektronów, jak i źródło pary. Nie jest to tworzenie wiązania przez oddanie pojedynczego elektronu między jonami.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
Atom galu w monomerze nie osiąga oktetu elektronowego. Atomy chloru mają wolne pary elektronowe. Atom chloru jest donorem pary elektronowej wiązania koordynacyjnego z atomem galu drugiego monomeru.