Zadanie 2.3 — czerwiec 2024 — Formuła 2015

Formuła 2015rozszerzony1 pktOczekuje na przegląd podstawy
Źródło

Informacja do zadań 02.

Gal tworzy trihalogenki, np. chlorek galu(III). W fazie stałej

Informacja wspólna 02 — materiał graficzny CKE, s. 5, element 1.

chlorek galu(III) występuje głównie w postaci dimerów,

a w fazie gazowej – jako mieszanina dimerów i monomerów.

Monomer chlorku galu(III) jest płaską cząsteczką, w której

wszystkie atomy chloru są równocenne. Model dimeru

przedstawiono na rysunku.

Na podstawie: CRC Handbook of Chemistry and Physics 97th Edition, CRC Press 2017.

Wyjaśnij, dlaczego monomery chlorku galu(III) mają zdolność łączenia się w dimery.

Uwzględnij sposób powstawania wiązań, dzięki którym z monomeru chlorku galu(III) powstaje dimer.

Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Porównaj liczbę elektronów wokół galu z oktetem. Poszukaj wolnych par u pozostałych atomów.

Podpowiedź 2

Gal jest akceptorem pary, a chlor może być jej donorem.

Podpowiedź 3

Wyjaśnij, że wolna para Cl jednego monomeru tworzy wiązanie koordynacyjne z elektronowo deficytowym Ga drugiego.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Atom galu w monomerze nie osiąga oktetu elektronowego. Atomy chloru mają wolne pary elektronowe. Atom chloru jest donorem pary elektronowej wiązania koordynacyjnego z atomem galu drugiego monomeru.

Zasady oceniania

1 pkt – poprawne wyjaśnienie uwzględniające sposób powstawania wiązań, dzięki którym

z monomeru chlorku galu(III) powstaje dimer.

0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

Gal w monomerze GaCl3 ma niepełny oktet i może przyjąć parę elektronową. Atomy Cl dysponują wolnymi parami, więc chlor jednego monomeru może przekazać parę galowi drugiego. Analogiczne oddziaływanie w przeciwną stronę tworzy dwa mostki chlorowe i dimer.

Donorem pary jest Cl, a akceptorem Ga; powstające wiązania opisujemy jako koordynacyjne. Wyjaśnienie powinno wskazać zarówno deficyt elektronów, jak i źródło pary. Nie jest to tworzenie wiązania przez oddanie pojedynczego elektronu między jonami.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

Atom galu w monomerze nie osiąga oktetu elektronowego. Atomy chloru mają wolne pary elektronowe. Atom chloru jest donorem pary elektronowej wiązania koordynacyjnego z atomem galu drugiego monomeru.

Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2015_2024_06_dodatkowy_02.3

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania