Źródło
Informacja do zadania 20.
Przemiany katalizowane przez jeden z produktów są nazywane reakcjami
autokatalitycznymi.
Reakcja jodowania acetonu, prowadzona w roztworze wodnym w obecności jonów
hydroniowych, przebiega w dwóch etapach:

W etapie 1. zachodzą powolne przemiany prowadzące do powstania enolu. Etap 2. to
szybka reakcja enolu z jodem, której produkt przekształca się w jodoaceton.
Napisz w formie jonowej sumaryczne równanie reakcji jodowania acetonu. Zastosuj wzory półstrukturalne (grupowe) związków organicznych.
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Zsumuj etapy i skreśl enol, który powstaje i znika. Bilans dotyczy jednej cząsteczki I2.
Podpowiedź 2
Jeden I trafia do związku organicznego, drugi staje się I−. Zastępowany H daje jon H+.
Podpowiedź 3
Narysuj aceton z I2 po lewej, jodoaceton oraz H+ i I− po prawej, zgodnie z grafiką klucza.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Zasady oceniania
1 pkt – poprawne napisanie we właściwej formie równania reakcji.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Po zsumowaniu etapów mechanizmu usuwamy enol, ponieważ jest produktem pośrednim, a nie substratem sumarycznym. Jeden atom H przy węglu sąsiadującym z karbonylem acetonu zostaje zastąpiony przez I. Drugiemu atomowi jodu odpowiada I−, a usunięty wodór pojawia się jako H+.
Otrzymujemy jodoaceton, H+ i I− z acetonu oraz I2. Jony H3O+ pełnią rolę katalizatora i można je zaznaczyć nad strzałką. Ładunek produktów wynosi łącznie zero, tak jak substratów.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
