Źródło
Informacja do zadania 19.
Cykloalkany ulegają analogicznym reakcjom jak alkany.
Benzen, cykloheksan i styren to węglowodory, które w temperaturze pokojowej są
bezbarwnymi cieczami. Ich wzory przedstawiono poniżej:
![]() | ![]() | ![]() |
benzen | cykloheksan | styren (fenyloeten) |
|---|
W trzech naczyniach znajdowały się oddzielnie i w przypadkowej kolejności: benzen,
cykloheksan i styren. W celu identyfikacji tych substancji wykonano dwuetapowe
doświadczenie. W pierwszym etapie do trzech probówek zawierających wodny roztwór
manganianu(VII) potasu w środowisku obojętnym wprowadzono po jednej z badanych
substancji. Następnie każdą probówkę zamknięto korkiem i wstrząśnięto. Po pewnym czasie
w jednej z probówek pojawił się brunatny osad, a w dwóch pozostałych mieszaniny uległy
podziałowi na dwie warstwy: górną – bezbarwną i dolną o barwie fioletoworóżowej.
W pierwszym etapie zidentyfikowano jeden z trzech węglowodorów. W drugim etapie
doświadczenia do próbek niezidentyfikowanych węglowodorów wprowadzono stężony kwas
azotowy(V) z dodatkiem stężonego kwasu siarkowego(VI) – i ogrzano zawartości probówek.
W obu probówkach nastąpiło rozwarstwienie cieczy. W jednej z probówek obie warstwy były
bezbarwne, w drugiej warstwa górna zabarwiła się na żółtobrązowy kolor.
Napisz równanie reakcji, która umożliwiła odróżnienie związków w drugim etapie doświadczenia.
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
W pierwszym etapie rozpoznano już styren. Teraz porównujesz benzen i cykloheksan.
Podpowiedź 2
Mieszanina stężonych HNO3 i H2SO4 nitruje pierścień benzenu, tworząc nitrobenzen.
Podpowiedź 3
Narysuj benzen + HNO3 → nitrobenzen + H2O, podając H2SO4 i temperaturę jako warunki.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE


Zasady oceniania
1 pkt – poprawne napisanie równania reakcji.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
W drugim etapie benzen reaguje z mieszaniną nitrującą, a cykloheksan w podanych warunkach nie daje analogicznego produktu. W pierścieniu benzenu jeden H zostaje zastąpiony przez grupę nitrową.
Równanie obejmuje benzen i HNO3 jako substraty oraz nitrobenzen i H2O jako produkty, z zaznaczeniem stężonego H2SO4 i ogrzewania. Kwas siarkowy(VI) uczestniczy w tworzeniu elektrofilu, ale nie jest produktem organicznym. Zachowaj pierścień aromatyczny i połącz go z grupą nitrową przez azot.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem




