Zadanie 19.2 — maj 2024 — Formuła 2015

Formuła 2015rozszerzony1 pktOczekuje na przegląd podstawy
Źródło

Informacja do zadania 19.

Cykloalkany ulegają analogicznym reakcjom jak alkany.

Benzen, cykloheksan i styren to węglowodory, które w temperaturze pokojowej są

bezbarwnymi cieczami. Ich wzory przedstawiono poniżej:

Wzór lub schemat w komórce tabeli CKE, strona 20.Wzór lub schemat w komórce tabeli CKE, strona 20.Wzór lub schemat w komórce tabeli CKE, strona 20.

benzen

cykloheksan

styren (fenyloeten)

W trzech naczyniach znajdowały się oddzielnie i w przypadkowej kolejności: benzen,

cykloheksan i styren. W celu identyfikacji tych substancji wykonano dwuetapowe

doświadczenie. W pierwszym etapie do trzech probówek zawierających wodny roztwór

manganianu(VII) potasu w środowisku obojętnym wprowadzono po jednej z badanych

substancji. Następnie każdą probówkę zamknięto korkiem i wstrząśnięto. Po pewnym czasie

w jednej z probówek pojawił się brunatny osad, a w dwóch pozostałych mieszaniny uległy

podziałowi na dwie warstwy: górną – bezbarwną i dolną o barwie fioletoworóżowej.

W pierwszym etapie zidentyfikowano jeden z trzech węglowodorów. W drugim etapie

doświadczenia do próbek niezidentyfikowanych węglowodorów wprowadzono stężony kwas

azotowy(V) z dodatkiem stężonego kwasu siarkowego(VI) – i ogrzano zawartości probówek.

W obu probówkach nastąpiło rozwarstwienie cieczy. W jednej z probówek obie warstwy były

bezbarwne, w drugiej warstwa górna zabarwiła się na żółtobrązowy kolor.

Napisz równanie reakcji, która umożliwiła odróżnienie związków w drugim etapie doświadczenia.

Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

W pierwszym etapie rozpoznano już styren. Teraz porównujesz benzen i cykloheksan.

Podpowiedź 2

Mieszanina stężonych HNO3 i H2SO4 nitruje pierścień benzenu, tworząc nitrobenzen.

Podpowiedź 3

Narysuj benzen + HNO3 → nitrobenzen + H2O, podając H2SO4 i temperaturę jako warunki.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Odpowiedź CKE 19.2 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 27.Odpowiedź CKE 19.2 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 27.

Zasady oceniania

1 pkt – poprawne napisanie równania reakcji.

0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

W drugim etapie benzen reaguje z mieszaniną nitrującą, a cykloheksan w podanych warunkach nie daje analogicznego produktu. W pierścieniu benzenu jeden H zostaje zastąpiony przez grupę nitrową.

Równanie obejmuje benzen i HNO3 jako substraty oraz nitrobenzen i H2O jako produkty, z zaznaczeniem stężonego H2SO4 i ogrzewania. Kwas siarkowy(VI) uczestniczy w tworzeniu elektrofilu, ale nie jest produktem organicznym. Zachowaj pierścień aromatyczny i połącz go z grupą nitrową przez azot.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

Odpowiedź CKE 19.2 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 27.Odpowiedź CKE 19.2 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 27.
Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2015_2024_05_glowny_19.2

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania