Zadanie 19.1 — maj 2024 — Formuła 2015

Formuła 2015rozszerzony1 pktOczekuje na przegląd podstawy
Źródło

Informacja do zadania 19.

Cykloalkany ulegają analogicznym reakcjom jak alkany.

Benzen, cykloheksan i styren to węglowodory, które w temperaturze pokojowej są

bezbarwnymi cieczami. Ich wzory przedstawiono poniżej:

Wzór lub schemat w komórce tabeli CKE, strona 20.Wzór lub schemat w komórce tabeli CKE, strona 20.Wzór lub schemat w komórce tabeli CKE, strona 20.

benzen

cykloheksan

styren (fenyloeten)

W trzech naczyniach znajdowały się oddzielnie i w przypadkowej kolejności: benzen,

cykloheksan i styren. W celu identyfikacji tych substancji wykonano dwuetapowe

doświadczenie. W pierwszym etapie do trzech probówek zawierających wodny roztwór

manganianu(VII) potasu w środowisku obojętnym wprowadzono po jednej z badanych

substancji. Następnie każdą probówkę zamknięto korkiem i wstrząśnięto. Po pewnym czasie

w jednej z probówek pojawił się brunatny osad, a w dwóch pozostałych mieszaniny uległy

podziałowi na dwie warstwy: górną – bezbarwną i dolną o barwie fioletoworóżowej.

W pierwszym etapie zidentyfikowano jeden z trzech węglowodorów. W drugim etapie

doświadczenia do próbek niezidentyfikowanych węglowodorów wprowadzono stężony kwas

azotowy(V) z dodatkiem stężonego kwasu siarkowego(VI) – i ogrzano zawartości probówek.

W obu probówkach nastąpiło rozwarstwienie cieczy. W jednej z probówek obie warstwy były

bezbarwne, w drugiej warstwa górna zabarwiła się na żółtobrązowy kolor.

Napisz wzór sumaryczny związku manganu, który powstał w wyniku reakcji zachodzącej w pierwszym etapie doświadczenia, oraz wzór półstrukturalny (grupowy) lub uproszczony organicznego produktu tej przemiany.

Wzór związku manganu

Wzór produktu organicznego

  
Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Wybierz węglowodór z wiązaniem C=C poza pierścieniem. Uwzględnij obojętne środowisko reakcji.

Podpowiedź 2

Styren daje diol, a manganian(VII) redukuje się do brunatnego tlenku manganu(IV).

Podpowiedź 3

Wpisz MnO2 i narysuj 1-fenyloetano-1,2-diol z dwiema sąsiednimi grupami OH.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Wzór związku manganu

Wzór produktu organicznego

MnO2 ALBO MnO(OH)2

Wzór lub schemat w komórce tabeli CKE, strona 26.

Zasady oceniania

1 pkt – poprawne napisanie dwóch wzorów produktów reakcji zachodzącej w etapie I

doświadczenia.

0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

W warunkach obojętnych KMnO4 utlenia pozapierścieniowe wiązanie podwójne styrenu do sąsiednich grup OH. Pierścień aromatyczny pozostaje zachowany, a produktem organicznym jest 1-fenyloetano-1,2-diol.

Mangan redukuje się z VII do IV, tworząc brunatny MnO2. Dlatego w tabeli wpisujemy wzór MnO2 i rysujemy diol z jedną OH przy węglu związanym z pierścieniem oraz drugą przy końcowym węglu. Nie stosujemy tu rozszczepienia wiązania jak podczas gorącego utleniania w środowisku kwaśnym.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

Wzór związku manganu

Wzór produktu organicznego

MnO2 ALBO MnO(OH)2

Wzór lub schemat w komórce tabeli CKE, strona 26.
Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2015_2024_05_glowny_19.1

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania