Źródło
Informacja do zadań 17–18.


nn |
|---|
Etyn stosowany w tej reakcji powstaje w wyniku działania wody na acetylenek wapnia,
stanowiący główny składnik karbidu.
Reakcja acetylenku wapnia CaC2 z wodą przebiega według równania:

Oblicz, ile gramów karbidu, zawierającego 82 % CaC2, potrzeba do otrzymania
100 g PVC. Całkowita wydajność procesu jest równa 78 %.
Obliczenia:
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Powiąż jeden mol CaC2 z jednym molem monomeru PVC. Masa molowa monomeru wynosi 62,5 g·mol−1.
Podpowiedź 2
Dla idealnego procesu potrzeba 1,6 mol, czyli 102,4 g CaC2. Następnie uwzględnij wydajność i czystość.
Podpowiedź 3
Podziel 102,4 g przez 0,78 oraz 0,82; otrzymasz około 160 g karbidu.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Sposób 1.
M(CH₂=CHCl) = 62,5 g·mol⁻¹. Na 100 g PVC przypada 100/62,5 = 1,6 mol jednostek powtarzalnych. Przy wydajności 100% potrzeba 1,6 mol CaC₂, czyli 102,4 g.
W = 78 % => m(CaC2) = 102,4 / 0,78 = 131,3 g; mkarbidu = 131,3 / 0,82 ≈ 160 g
Sposób 2.
M(CaC2)= 64 g ∙ mol−1 … Mchloroetenu = 62,5 g ∙ mol−1

𝑚CaC2 = 1,6 ∙ 64 = 102,4 g

Sposób 3.


𝑚CaC2 = 2,05 ∙ 64 = 131,2 (g)

Uwaga: Należy zwrócić uwagę na zależność wyniku liczbowego od przyjętych zaokrągleń.
Za poprawny należy uznać każdy wynik będący konsekwencją zastosowanej
poprawnej metody i poprawnych obliczeń.
Uwaga redakcyjna. Wielkość oznaczona jako n(PVC) dotyczy moli jednostek powtarzalnych –CH₂–CHCl– w polimerze.
Zasady oceniania
2 pkt – zastosowanie poprawnej metody prowadzącej do obliczenia masy karbidu, poprawne
wykonanie obliczeń oraz podanie wyniku z jednostką.
1 pkt – zastosowanie poprawnej metody prowadzącej do obliczenia masy karbidu, ale:
• popełnienie błędów rachunkowych
LUB

zanieczyszczeń
… oraz poprawne wykonanie obliczeń oraz podanie wyniku.
0 pkt – zastosowanie błędnej metody obliczenia albo brak rozwiązania.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Jeden mol CaC2 daje jeden mol etynu, następnie jeden mol chloroetenu i odpowiadającą mu jednostkę PVC. Na 100 g polimeru przypada teoretycznie 100/62,5 = 1,6 mol jednostek, czyli 102,4 g czystego CaC2 przy wydajności 100%.
Przy wydajności 78% i zawartości CaC2 równej 82% masa karbidu wynosi 102,4/(0,78·0,82) ≈ 160 g. Oba współczynniki umieszczamy w mianowniku, bo gorsza wydajność i mniejsza czystość zwiększają ilość potrzebnego surowca.
Uwaga redakcyjna. Liczba 1,6 mol odnosi się do jednostek powtarzalnych PVC. Liczby moli makrocząsteczek nie da się obliczyć bez stopnia polimeryzacji.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
Sposób 1.
M(CH₂=CHCl) = 62,5 g·mol⁻¹. Na 100 g PVC przypada 100/62,5 = 1,6 mol jednostek powtarzalnych. Przy wydajności 100% potrzeba 1,6 mol CaC₂, czyli 102,4 g.
W = 78 % => m(CaC2) = 102,4 / 0,78 = 131,3 g; mkarbidu = 131,3 / 0,82 ≈ 160 g
Sposób 2.
M(CaC2)= 64 g ∙ mol−1 … Mchloroetenu = 62,5 g ∙ mol−1

𝑚CaC2 = 1,6 ∙ 64 = 102,4 g

Sposób 3.


𝑚CaC2 = 2,05 ∙ 64 = 131,2 (g)

Uwaga: Należy zwrócić uwagę na zależność wyniku liczbowego od przyjętych zaokrągleń.
Za poprawny należy uznać każdy wynik będący konsekwencją zastosowanej
poprawnej metody i poprawnych obliczeń.