Zadanie 18 — maj 2024 — Formuła 2015

Formuła 2015rozszerzony2 pktOczekuje na przegląd podstawy
Źródło

Informacja do zadań 17–18.

Informacja do zadań 17–18. — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 18.Informacja do zadań 17–18. — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 18.
  
 
 

nn

Etyn stosowany w tej reakcji powstaje w wyniku działania wody na acetylenek wapnia,

stanowiący główny składnik karbidu.

Reakcja acetylenku wapnia CaC2 z wodą przebiega według równania:

Zadanie 18 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 19.

Oblicz, ile gramów karbidu, zawierającego 82 % CaC2, potrzeba do otrzymania

100 g PVC. Całkowita wydajność procesu jest równa 78 %.

Obliczenia:

Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Powiąż jeden mol CaC2 z jednym molem monomeru PVC. Masa molowa monomeru wynosi 62,5 g·mol−1.

Podpowiedź 2

Dla idealnego procesu potrzeba 1,6 mol, czyli 102,4 g CaC2. Następnie uwzględnij wydajność i czystość.

Podpowiedź 3

Podziel 102,4 g przez 0,78 oraz 0,82; otrzymasz około 160 g karbidu.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Sposób 1.

M(CH₂=CHCl) = 62,5 g·mol⁻¹. Na 100 g PVC przypada 100/62,5 = 1,6 mol jednostek powtarzalnych. Przy wydajności 100% potrzeba 1,6 mol CaC₂, czyli 102,4 g.

W = 78 % => m(CaC2) = 102,4 / 0,78 = 131,3 g; mkarbidu = 131,3 / 0,82 ≈ 160 g

Sposób 2.

M(CaC2)= 64 g ∙ mol−1 … Mchloroetenu = 62,5 g ∙ mol−1

Odpowiedź CKE 18 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 25.

𝑚CaC2 = 1,6 ∙ 64 = 102,4 g

Odpowiedź CKE 18 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 25.

Sposób 3.

Odpowiedź CKE 18 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 25.Odpowiedź CKE 18 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 25.

𝑚CaC2 = 2,05 ∙ 64 = 131,2 (g)

Odpowiedź CKE 18 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 25.

Uwaga: Należy zwrócić uwagę na zależność wyniku liczbowego od przyjętych zaokrągleń.

Za poprawny należy uznać każdy wynik będący konsekwencją zastosowanej

poprawnej metody i poprawnych obliczeń.

Uwaga redakcyjna. Wielkość oznaczona jako n(PVC) dotyczy moli jednostek powtarzalnych –CH₂–CHCl– w polimerze.

Zasady oceniania

2 pkt – zastosowanie poprawnej metody prowadzącej do obliczenia masy karbidu, poprawne

wykonanie obliczeń oraz podanie wyniku z jednostką.

1 pkt – zastosowanie poprawnej metody prowadzącej do obliczenia masy karbidu, ale:

• popełnienie błędów rachunkowych

LUB

Zasady oceniania 18 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 24.

zanieczyszczeń

… oraz poprawne wykonanie obliczeń oraz podanie wyniku.

0 pkt – zastosowanie błędnej metody obliczenia albo brak rozwiązania.

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

Jeden mol CaC2 daje jeden mol etynu, następnie jeden mol chloroetenu i odpowiadającą mu jednostkę PVC. Na 100 g polimeru przypada teoretycznie 100/62,5 = 1,6 mol jednostek, czyli 102,4 g czystego CaC2 przy wydajności 100%.

Przy wydajności 78% i zawartości CaC2 równej 82% masa karbidu wynosi 102,4/(0,78·0,82) ≈ 160 g. Oba współczynniki umieszczamy w mianowniku, bo gorsza wydajność i mniejsza czystość zwiększają ilość potrzebnego surowca.

Uwaga redakcyjna. Liczba 1,6 mol odnosi się do jednostek powtarzalnych PVC. Liczby moli makrocząsteczek nie da się obliczyć bez stopnia polimeryzacji.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

Sposób 1.

M(CH₂=CHCl) = 62,5 g·mol⁻¹. Na 100 g PVC przypada 100/62,5 = 1,6 mol jednostek powtarzalnych. Przy wydajności 100% potrzeba 1,6 mol CaC₂, czyli 102,4 g.

W = 78 % => m(CaC2) = 102,4 / 0,78 = 131,3 g; mkarbidu = 131,3 / 0,82 ≈ 160 g

Sposób 2.

M(CaC2)= 64 g ∙ mol−1 … Mchloroetenu = 62,5 g ∙ mol−1

Odpowiedź CKE 18 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 25.

𝑚CaC2 = 1,6 ∙ 64 = 102,4 g

Odpowiedź CKE 18 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 25.

Sposób 3.

Odpowiedź CKE 18 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 25.Odpowiedź CKE 18 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 25.

𝑚CaC2 = 2,05 ∙ 64 = 131,2 (g)

Odpowiedź CKE 18 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 25.

Uwaga: Należy zwrócić uwagę na zależność wyniku liczbowego od przyjętych zaokrągleń.

Za poprawny należy uznać każdy wynik będący konsekwencją zastosowanej

poprawnej metody i poprawnych obliczeń.

Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2015_2024_05_glowny_18

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania