Zadanie 12.2 — maj 2024 — Formuła 2015

Formuła 2015rozszerzony2 pktOczekuje na przegląd podstawy
Źródło

Informacja do zadania 12.

Stężeniowa stała równowagi reakcji zilustrowanej poniższym równaniem:

CO2 (g) + H2 (g) ⇌ CO (g) + H2O (g) … ∆𝐻> 0

w temperaturze T wynosi 1,0.

W reaktorze o pojemności 1,0 dm3 zmieszano w temperaturze T tlenek węgla(IV) i wodór.

Sumaryczna liczba moli tych reagentów była równa 10.

Oblicz początkową liczbę moli tlenku węgla(IV) i początkową liczbę moli wodoru w mieszaninie, jeżeli wiadomo, że do momentu ustalenia się stanu równowagi w temperaturze T przereagowało 60 % wodoru.

Obliczenia:

Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Użyj niewiadomej dla początkowych moli H2 i dopełnij sumę do dziesięciu.

Podpowiedź 2

Po zużyciu 60% wodoru pozostaje 0,4x; produktów powstaje po 0,6x, a CO2 pozostaje 10−1,6x.

Podpowiedź 3

Wstaw liczby moli do ilorazu K = 1. Otrzymasz H2: 4 mol, CO2: 6 mol.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Sposób 1.

 

CO2

H2

CO

H2O

początek

10–x

x

0

0

zmiana

–0,6x

–0,6x

+0,6x

+0,6x

równowaga

10–1,6x

0,4x

0,6x

0,6x

Odpowiedź CKE 12.2 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 19.

0,36x2 = 4x – 0,64x2

x2 – 4x = 0

x(x – 4) = 0 ⇒ x = 4

nH2 = 4 (mol); nCO2 = 10 – 4 = 6 (mol)

Sposób 2.

 

CO2

H2

CO

H2O

początek

y

x

0

0

zmiana

–0,6x

–0,6x

+0,6x

+0,6x

równowaga

y – 0,6x

0,4x

0,6x

0,6x

Odpowiedź CKE 12.2 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 20.

0,36x2 = 0,4xy – 0,24x2

0,4xy = 0,6x2

Odpowiedź CKE 12.2 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 20.

2 𝑥 = 10

𝐱= 𝟒 (mol) i 𝒚 = 𝟔 (mol)

Zasady oceniania

2 pkt – zastosowanie poprawnej metody prowadzącej do obliczenia początkowych liczb moli

CO2 i H2, poprawne wykonanie obliczeń oraz podanie wyniku w molach.

1 pkt – zastosowanie poprawnej metody, ale:

• popełnienie błędów rachunkowych prowadzących do błędnego wyniku liczbowego

LUB

• podanie wyniku z błędną jednostką

ALBO

– ustalenie zależności opisującej stężenia reagentów w stanie równowagi, napisanie

wyrażenia opisującego stałą równowagi z jedną niewiadomą albo układu równań

i niewykonanie obliczeń.

0 pkt – zastosowanie błędnej metody obliczenia albo brak rozwiązania.

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

Niech x oznacza początkową liczbę moli H2, wtedy CO2 było 10−x mol. Do równowagi zużyto 0,6x mol każdego substratu i otrzymano po 0,6x mol produktów. W równowadze pozostają 0,4x mol H2 i 10−1,6x mol CO2.

Dla objętości 1 dm3 podstawiamy K = (0,6x)2/[(0,4x)(10−1,6x)] = 1. Dodatnie rozwiązanie to x = 4 mol; początkowo było więc 4 mol H2 i 6 mol CO2. Rozwiązanie x = 0 odrzucamy, bo nie opisuje zadanej mieszaniny.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

Sposób 1.

 

CO2

H2

CO

H2O

początek

10–x

x

0

0

zmiana

–0,6x

–0,6x

+0,6x

+0,6x

równowaga

10–1,6x

0,4x

0,6x

0,6x

Odpowiedź CKE 12.2 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 19.

0,36x2 = 4x – 0,64x2

x2 – 4x = 0

x(x – 4) = 0 ⇒ x = 4

nH2 = 4 (mol); nCO2 = 10 – 4 = 6 (mol)

Sposób 2.

 

CO2

H2

CO

H2O

początek

y

x

0

0

zmiana

–0,6x

–0,6x

+0,6x

+0,6x

równowaga

y – 0,6x

0,4x

0,6x

0,6x

Odpowiedź CKE 12.2 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 20.

0,36x2 = 0,4xy – 0,24x2

0,4xy = 0,6x2

Odpowiedź CKE 12.2 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 20.

2 𝑥 = 10

𝐱= 𝟒 (mol) i 𝒚 = 𝟔 (mol)

Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2015_2024_05_glowny_12.2

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania