Źródło
Informacja do zadania 8.
Produktem reakcji stałego chlorku sodu ze stężonym kwasem siarkowym(VI) jest
chlorowodór. Ten związek chemiczny rozpuszcza się m.in. w wodzie i w benzenie.
W przeciwieństwie do wodnego roztworu chlorowodoru, roztwór chlorowodoru w benzenie
nie przewodzi prądu elektrycznego.
Wyjaśnij, dlaczego wodny roztwór chlorowodoru przewodzi prąd elektryczny, a roztwór chlorowodoru w benzenie nie przewodzi prądu. Porównaj budowę rozpuszczalników i konsekwencje ich oddziaływań z substancją rozpuszczoną.
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Prąd w roztworze przenoszą ruchliwe jony. Porównaj polarność wody i benzenu.
Podpowiedź 2
W wodzie HCl daje H3O+ i Cl−, w benzenie zasadniczo zachowuje postać cząsteczkową.
Podpowiedź 3
Połącz kolejno: polarność wody, powstawanie jonów, przewodzenie; niepolarność benzenu, brak istotnej jonizacji, brak przewodzenia.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
W wodzie – rozpuszczalniku polarnym – chlorowodór, którego cząsteczki są polarne ulega
dysocjacji. Chlorowodór rozpuszczony w benzenie nie ulega dysocjacji (albo ulega dysocjacji
w niewielkim stopniu), ponieważ cząsteczki benzenu są niepolarne.
Zasady oceniania
1 pkt – poprawne wyjaśnienie uwzględniające porównanie właściwości obu
rozpuszczalników pod kątem ich oddziaływania z substancją rozpuszczoną.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Woda ma polarne cząsteczki i stabilizuje jony powstające po przeniesieniu protonu z HCl: H3O+ oraz Cl−. Ruch tych jonów umożliwia przewodzenie prądu.
Benzen jest rozpuszczalnikiem niepolarnym; chlorowodór pozostaje w nim zasadniczo w postaci cząsteczek, bez istotnej liczby swobodnych jonów. Dlatego taki roztwór nie przewodzi prądu w opisanym doświadczeniu. W uzasadnieniu trzeba powiązać budowę obu rozpuszczalników z jonizacją HCl, a następnie z obecnością nośników ładunku.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
W wodzie – rozpuszczalniku polarnym – chlorowodór, którego cząsteczki są polarne ulega
dysocjacji. Chlorowodór rozpuszczony w benzenie nie ulega dysocjacji (albo ulega dysocjacji
w niewielkim stopniu), ponieważ cząsteczki benzenu są niepolarne.