Źródło
Informacja do zadania 2.
Cząstki materii w stanie gazowym przemieszczają się chaotycznie w różnych kierunkach.
W uproszczeniu można przyjąć, że średnia prędkość tych cząstek zależy wyłącznie od ich
masy i od temperatury. W danej temperaturze iloczyn masy molowej gazu i kwadratu
średniej prędkości jego cząsteczek jest wielkością stałą.
W tabeli podano średnie prędkości cząsteczek gazów w temperaturze 0 °C.
Nazwa gazu | Średnia prędkość, m ∙ s−1 |
|---|---|
Azot | 493 |
Tlen | 461 |
Tlenek węgla(IV) | 393 |
Na podstawie: D. Halliday, R. Resnick, Fizyka, Warszawa 2015.
Napisz wartość średniej prędkości cząsteczek tlenku węgla(II) w temperaturze 0 °C
oraz rozstrzygnij, czy w tej temperaturze wartość średniej prędkości cząsteczek wodoru jest większa czy mniejsza od 493 m ∙ s−1. Odpowiedź uzasadnij.
Średnia prędkość cząsteczek tlenku węgla(II): … m ∙ s−1.
Rozstrzygnięcie dotyczące średniej prędkości cząsteczek wodoru: …
Uzasadnienie: …
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Oblicz masy molowe CO, N2 i H2. Temperatura jest taka sama.
Podpowiedź 2
CO i N2 mają po około 28 g·mol−1. Mniejsza masa wymaga większej prędkości przy stałym Mv2.
Podpowiedź 3
Dla CO podaj 493 m·s−1; dla H2 wybierz większą prędkość i uzasadnij mniejszą masą molową.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Średnia prędkość cząsteczek tlenku węgla(II): 493 m ∙ s−1.
Rozstrzygnięcie dotyczące średniej prędkości cząsteczek wodoru: większa
Przykładowe uzasadnienia:
• Ponieważ cząsteczki lżejsze poruszają się szybciej niż cząsteczki cięższe.
ALBO
• 𝑀H2 < 𝑀CO
ALBO
• 𝑀H2 < 𝑀N2
Zasady oceniania
2 pkt – poprawne napisanie wartości średniej prędkości cząsteczek tlenku węgla(II),
poprawne rozstrzygnięcie i uzasadnienie.
1 pkt – poprawne napisanie wartości średniej prędkości cząsteczek tlenku węgla(II), błędne
rozstrzygnięcie i uzasadnienie
ALBO
– błędne napisanie wartości średniej prędkości cząsteczek tlenku węgla(II), poprawne
rozstrzygnięcie i uzasadnienie.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższych kryteriów albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Z podanej zależności wynika, że przy jednakowej temperaturze prędkość zależy od masy molowej. CO i N2 mają w szkolnym przybliżeniu tę samą masę molową 28 g·mol−1, więc ich prędkości są równe: 493 m·s−1.
H2 ma znacznie mniejszą masę molową, około 2 g·mol−1. Aby iloczyn Mv2 pozostał stały, prędkość wodoru musi być większa niż 493 m·s−1. Nie porównujemy liczby atomów w cząsteczce: oba gazy są dwuatomowe, lecz mają różne masy.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
Średnia prędkość cząsteczek tlenku węgla(II): 493 m ∙ s−1.
Rozstrzygnięcie dotyczące średniej prędkości cząsteczek wodoru: większa
Przykładowe uzasadnienia:
• Ponieważ cząsteczki lżejsze poruszają się szybciej niż cząsteczki cięższe.
ALBO
• 𝑀H2 < 𝑀CO
ALBO
• 𝑀H2 < 𝑀N2