Zadanie 23.1 — czerwiec 2023 — Formuła 2015

Formuła 2015rozszerzony1 pktOczekuje na przegląd podstawy
Źródło

Informacja do zadania 23.

Pewien związek o wzorze sumarycznym C5H11Cl jest drugorzędową chloropochodną

węglowodoru łańcuchowego. Cząsteczki tego związku są chiralne i w każdej z nich

występuje trzeciorzędowy atom węgla.

Uzupełnij poniższy schemat, tak aby przedstawiał budowę obu enancjomerów opisanej chloropochodnej.

Dwa osobne szablony projekcji Fischera. Każdy ma centralny atom węgla i po cztery puste pola na podstawniki.
Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Rozpatrz rozgałęziony szkielet pięciowęglowy. Węgiel z chlorem musi być drugorzędowy i asymetryczny.

Podpowiedź 2

Przy centrum znajdują się H, Cl, grupa metylowa oraz grupa izopropylowa. Dwie jednakowe grupy wykluczyłyby chiralność.

Podpowiedź 3

Narysuj lustrzaną parę 2-chloro-3-metylobutanu, zamieniając miejscami H i Cl w jednym z podanych szablonów.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Odpowiedź CKE 23.1 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 16.

Uwaga: Jeśli zamiast zapisu Wzór półstrukturalny: –CH(CH3)2 zdający zapisze CKE: skrócony zapis grupy –C3H7 należy przyznać punkt.

Zasady oceniania

1 pkt – poprawne podanie wzorów obu enancjomerów.

0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

Warunek drugorzędowej chloropochodnej oznacza, że węgiel z Cl łączy się z dwoma innymi atomami węgla. Przy pięciu atomach C i obecności węgla trzeciorzędowego pasuje 2-chloro-3-metylobutan.

Węgiel z Cl ma cztery różne podstawniki: H, Cl, grupę metylową i izopropylową, zatem jest centrum stereogenicznym. W dwóch szablonach ustaw te same cztery grupy w lustrzanych położeniach. Zamiana miejsc H i Cl przy zachowaniu pozostałych grup daje drugi enancjomer, jak na grafice klucza.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

Odpowiedź CKE 23.1 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 16.

Uwaga: Jeśli zamiast zapisu Wzór półstrukturalny: –CH(CH3)2 zdający zapisze CKE: skrócony zapis grupy –C3H7 należy przyznać punkt.

Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2015_2023_06_dodatkowy_23.1

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania