Zadanie 17 — czerwiec 2023 — Formuła 2015

Formuła 2015rozszerzony2 pktOczekuje na przegląd podstawy

W 150 g wody o temperaturze 80 °C rozpuszczono 160 g bezwodnego tiosiarczanu sodu

(Na2S2O3). Otrzymany roztwór ochłodzono do temperatury 20 °C.

Oblicz, ile gramów Na2S2O3 ∙ 5H2O wykrystalizuje po ochłodzeniu roztworu.

W temperaturze 𝟐𝟎 °𝐂 rozpuszczalność hydratu wynosi 𝟏𝟕𝟔 𝐠 w 𝟏𝟎𝟎 𝐠 wody.

Obliczenia:

Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Uwzględnij wodę krystalizacyjną. Masy molowe soli bezwodnej i hydratu wynoszą 158 oraz 248 g·mol−1.

Podpowiedź 2

Całą początkową sól przelicz umownie na hydrat, a jego masę odejmij od 310 g roztworu.

Podpowiedź 3

Od 160·248/158 odejmij 1,76·(310−160·248/158). Nie zaokrąglaj mas pośrednich.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Odpowiedź CKE 17 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 11.

mh2 −58,9 g H2O; mh2 = 103,7 g

∆mh = mh1 −mh2 = 251,1 −103,7 = 𝟏𝟒𝟕, 𝟒 𝐠

Uwaga: Należy zwrócić uwagę na zależność wyniku liczbowego od przyjętych zaokrągleń.

Za poprawny należy uznać każdy wynik będący konsekwencją zastosowanej

poprawnej metody i poprawnych obliczeń.

Zasady oceniania

2 pkt – zastosowanie poprawnej metody rozwiązania prowadzącej do obliczenia masy

hydratu, poprawne wykonanie obliczeń oraz podanie wyniku w gramach.

1 pkt – zastosowanie poprawnej metody prowadzącej do obliczenia masy hydratu, ale:

• popełnienie błędów rachunkowych.

LUB

• podanie wyniku z niewłaściwą jednostką lub bez jednostki.

ALBO

– obliczenie masy hydratu w roztworze w temperaturze 20 oC.

0 pkt – zastosowanie błędnej metody obliczenia albo brak rozwiązania.

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

Kryształy hydratu zabierają z roztworu zarówno sól, jak i wodę, więc nie można użyć rozpuszczalności jak dla soli bezwodnej. Przelicz 160 g Na2S2O3 na równoważną masę hydratu: 160·248/158 ≈ 251,139 g.

Po umownym związaniu wody pozostaje 310−251,139 ≈ 58,861 g wolnej wody. W 20°C utrzyma ona 1,76·58,861 ≈ 103,595 g hydratu. Wykrystalizuje około 147,54 g, czyli około 147,5 g; w kluczu 147,4 g wynika z wcześniejszego zaokrąglenia i mieści się w opisanej tolerancji metody.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

Odpowiedź CKE 17 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 11.

mh2 −58,9 g H2O; mh2 = 103,7 g

∆mh = mh1 −mh2 = 251,1 −103,7 = 𝟏𝟒𝟕, 𝟒 𝐠

Uwaga: Należy zwrócić uwagę na zależność wyniku liczbowego od przyjętych zaokrągleń.

Za poprawny należy uznać każdy wynik będący konsekwencją zastosowanej

poprawnej metody i poprawnych obliczeń.

Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2015_2023_06_dodatkowy_17

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania