W 150 g wody o temperaturze 80 °C rozpuszczono 160 g bezwodnego tiosiarczanu sodu
(Na2S2O3). Otrzymany roztwór ochłodzono do temperatury 20 °C.
Oblicz, ile gramów Na2S2O3 ∙ 5H2O wykrystalizuje po ochłodzeniu roztworu.
W temperaturze 𝟐𝟎 °𝐂 rozpuszczalność hydratu wynosi 𝟏𝟕𝟔 𝐠 w 𝟏𝟎𝟎 𝐠 wody.
Obliczenia:
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Uwzględnij wodę krystalizacyjną. Masy molowe soli bezwodnej i hydratu wynoszą 158 oraz 248 g·mol−1.
Podpowiedź 2
Całą początkową sól przelicz umownie na hydrat, a jego masę odejmij od 310 g roztworu.
Podpowiedź 3
Od 160·248/158 odejmij 1,76·(310−160·248/158). Nie zaokrąglaj mas pośrednich.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

mh2 −58,9 g H2O; mh2 = 103,7 g
∆mh = mh1 −mh2 = 251,1 −103,7 = 𝟏𝟒𝟕, 𝟒 𝐠
Uwaga: Należy zwrócić uwagę na zależność wyniku liczbowego od przyjętych zaokrągleń.
Za poprawny należy uznać każdy wynik będący konsekwencją zastosowanej
poprawnej metody i poprawnych obliczeń.
Zasady oceniania
2 pkt – zastosowanie poprawnej metody rozwiązania prowadzącej do obliczenia masy
hydratu, poprawne wykonanie obliczeń oraz podanie wyniku w gramach.
1 pkt – zastosowanie poprawnej metody prowadzącej do obliczenia masy hydratu, ale:
• popełnienie błędów rachunkowych.
LUB
• podanie wyniku z niewłaściwą jednostką lub bez jednostki.
ALBO
– obliczenie masy hydratu w roztworze w temperaturze 20 oC.
0 pkt – zastosowanie błędnej metody obliczenia albo brak rozwiązania.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Kryształy hydratu zabierają z roztworu zarówno sól, jak i wodę, więc nie można użyć rozpuszczalności jak dla soli bezwodnej. Przelicz 160 g Na2S2O3 na równoważną masę hydratu: 160·248/158 ≈ 251,139 g.
Po umownym związaniu wody pozostaje 310−251,139 ≈ 58,861 g wolnej wody. W 20°C utrzyma ona 1,76·58,861 ≈ 103,595 g hydratu. Wykrystalizuje około 147,54 g, czyli około 147,5 g; w kluczu 147,4 g wynika z wcześniejszego zaokrąglenia i mieści się w opisanej tolerancji metody.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem

mh2 −58,9 g H2O; mh2 = 103,7 g
∆mh = mh1 −mh2 = 251,1 −103,7 = 𝟏𝟒𝟕, 𝟒 𝐠
Uwaga: Należy zwrócić uwagę na zależność wyniku liczbowego od przyjętych zaokrągleń.
Za poprawny należy uznać każdy wynik będący konsekwencją zastosowanej
poprawnej metody i poprawnych obliczeń.