Źródło
Informacja do zadań 11–13.
Do probówek oznaczonych numerami 1.–4. wprowadzono wodne roztwory czterech
substancji chemicznych: wodorotlenku baru, manganianu(VII) potasu, fenolanu sodu
i chlorku żelaza(III). Stężenie molowe każdego roztworu wynosiło 0,10 mol·dm−3.
Źródło
Informacja do zadania 13.
Roztwory z probówek 1.–4. posłużyły do przeprowadzenia doświadczenia. Do jednej
z probówek wprowadzono tlenek węgla(IV), a do pozostałych dodano pojedynczo
odczynniki: NaOH (aq), Na2SO3 (aq) oraz HCl (aq). Każdego z roztworów użyto jeden raz.
Po wymieszaniu zawartości probówek w każdej z nich zaobserwowano zmętnienie lub
wytrącenie osadu.
Wpisz do tabeli wzory substancji, których powstanie w probówkach 1., 3. oraz 4.
odpowiadało za opisany objaw reakcji.
Probówka | 1. | 3. | 4. |
|---|---|---|---|
Wzór substancji |
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Przypomnij, co dodano do roztworów baru, fenolanu i żelaza(III). Szukasz produktów tych reakcji.
Podpowiedź 2
CO2 daje węglan baru, kwas protonuje fenolan, a OH− strąca wodorotlenek żelaza(III).
Podpowiedź 3
Wpisz kolejno BaCO3, C6H5OH i Fe(OH)3. Przeczytaj uwagę o ograniczeniu opisu zmętnienia fenolu.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Probówka | 1. | 3. | 4. |
|---|---|---|---|
Wzór substancji | BaCO3 | C6H5OH | Fe(OH)3 LUB FeO(OH) LUB Fe2O3 ∙ nH2O LUB Fe2O3(H2O)n |
Zasady oceniania
1 pkt – poprawny wybór substancji, które spowodowały opisane objawy reakcji we
wskazanych probówkach i poprawne napisanie wzorów trzech substancji.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Z odczynników dobranych w poprzednim poleceniu wynikają trzy produkty: BaCO3 po przepuszczeniu CO2 przez wodę barytową, fenol po protonowaniu fenolanu oraz Fe(OH)3 po dodaniu zasady do FeCl3.
W tabeli wpisujemy wzory produktów, a nie odczynników. W przypadku fenolu trzeba oddzielić odpowiedź historycznego klucza od obserwacji: przy stężeniu 0,10 mol·dm−3 powstanie fenolu nie uzasadnia samo w sobie zmętnienia, gdyż jego ilość pozostaje poniżej rozpuszczalności wskazanej w uwadze redakcyjnej.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
Probówka | 1. | 3. | 4. |
|---|---|---|---|
Wzór substancji | BaCO3 | C6H5OH | Fe(OH)3 LUB FeO(OH) LUB Fe2O3 ∙ nH2O LUB Fe2O3(H2O)n |