Źródło
Informacja do zadań 8–10.
Reakcja syntezy pewnego związku XY jest opisana równaniem:
Stężeniowa stała równowagi tej przemiany w temperaturze T jest równa Kc = 4,0.
Aby przewidzieć, czy w układzie – mieszaninie reakcyjnej substratów i produktu – został już
osiągnięty stan równowagi, można obliczyć tzw. iloraz reakcji Q. Wyrażenie na iloraz reakcji
jest takie samo jak wyrażenie na stałą równowagi, lecz stężenia w nim występujące dotyczą
dowolnego stadium przemiany. Obliczoną wartość ilorazu reakcji Q porównuje się
z wartością Kc. Jeżeli Q < Kc, to można założyć, że (w dążeniu do osiągnięcia stanu
równowagi) reakcja zachodzi w kierunku tworzenia produktów, jeżeli Q > Kc – w kierunku
tworzenia substratów.
Na podstawie: L. Jones, P. Atkins, Chemia ogólna, Warszawa 2006.
W temperaturze T do reaktora o pojemności 1,0 dm3 wprowadzono po 1,5 mol substancji X2
i Y2 oraz 3,5 mol substancji XY.
Oblicz iloraz reakcji Q w momencie zmieszania reagentów w temperaturze T.
Następnie uzupełnij poniższe zdanie. Wybierz i zaznacz jedną odpowiedź spośród podanych w nawiasie.
Obliczenia:
W momencie zmieszania reagentów w temperaturze 𝑇 szybkość reakcji syntezy produktu XY
jest (mniejsza niż / taka sama jak / większa niż) szybkość reakcji rozpadu produktu XY na
substraty.
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Podstaw stężenia początkowe do tego samego wyrażenia co dla K.
Podpowiedź 2
Porównaj Q z 4,0 i ustal kierunek przemiany wypadkowej.
Podpowiedź 3
Dla Q ≈ 5,44 > K wybierz mniejszą szybkość syntezy niż rozpadu XY.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Zasady oceniania
2 pkt – poprawne obliczenie ilorazu reakcji i poprawne uzupełnienie zdania.
1 pkt – poprawne obliczenie ilorazu reakcji i błędne uzupełnienie zdania.
ALBO
– błędne obliczenie ilorazu reakcji i poprawne uzupełnienie zdania
0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższych kryteriów albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
W objętości 1,0 dm3 początkowe stężenia wynoszą 1,5, 1,5 i 3,5 mol·dm−3. Iloraz Q = 3,52/(1,5·1,5) ≈ 5,44 jest większy od K = 4,0.
Mieszanina zawiera za dużo produktu względem równowagi, więc jego rozpad przeważa nad syntezą. Szybkość syntezy XY jest mniejsza. Nie utożsamiamy Q ze stałą K przed ustaleniem równowagi; Q opisuje dowolny bieżący skład.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
