Zadanie 9 — czerwiec 2023 — Formuła 2015

Formuła 2015rozszerzony2 pktOczekuje na przegląd podstawy
Źródło

Informacja do zadań 8–10.

Reakcja syntezy pewnego związku XY jest opisana równaniem:

X2(g) + Y2(g) ⇌ 2XY(g)

Stężeniowa stała równowagi tej przemiany w temperaturze T jest równa Kc = 4,0.

Aby przewidzieć, czy w układzie – mieszaninie reakcyjnej substratów i produktu – został już

osiągnięty stan równowagi, można obliczyć tzw. iloraz reakcji Q. Wyrażenie na iloraz reakcji

jest takie samo jak wyrażenie na stałą równowagi, lecz stężenia w nim występujące dotyczą

dowolnego stadium przemiany. Obliczoną wartość ilorazu reakcji Q porównuje się

z wartością Kc. Jeżeli Q < Kc, to można założyć, że (w dążeniu do osiągnięcia stanu

równowagi) reakcja zachodzi w kierunku tworzenia produktów, jeżeli Q > Kc – w kierunku

tworzenia substratów.

Na podstawie: L. Jones, P. Atkins, Chemia ogólna, Warszawa 2006.

W temperaturze T do reaktora o pojemności 1,0 dm3 wprowadzono po 1,5 mol substancji X2

i Y2 oraz 3,5 mol substancji XY.

Oblicz iloraz reakcji Q w momencie zmieszania reagentów w temperaturze T.

Następnie uzupełnij poniższe zdanie. Wybierz i zaznacz jedną odpowiedź spośród podanych w nawiasie.

Obliczenia:

W momencie zmieszania reagentów w temperaturze 𝑇 szybkość reakcji syntezy produktu XY

jest (mniejsza niż / taka sama jak / większa niż) szybkość reakcji rozpadu produktu XY na

substraty.

Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Podstaw stężenia początkowe do tego samego wyrażenia co dla K.

Podpowiedź 2

Porównaj Q z 4,0 i ustal kierunek przemiany wypadkowej.

Podpowiedź 3

Dla Q ≈ 5,44 > K wybierz mniejszą szybkość syntezy niż rozpadu XY.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Odpowiedź CKE 9 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 6.

Zasady oceniania

2 pkt – poprawne obliczenie ilorazu reakcji i poprawne uzupełnienie zdania.

1 pkt – poprawne obliczenie ilorazu reakcji i błędne uzupełnienie zdania.

ALBO

– błędne obliczenie ilorazu reakcji i poprawne uzupełnienie zdania

0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższych kryteriów albo brak odpowiedzi.

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

W objętości 1,0 dm3 początkowe stężenia wynoszą 1,5, 1,5 i 3,5 mol·dm−3. Iloraz Q = 3,52/(1,5·1,5) ≈ 5,44 jest większy od K = 4,0.

Mieszanina zawiera za dużo produktu względem równowagi, więc jego rozpad przeważa nad syntezą. Szybkość syntezy XY jest mniejsza. Nie utożsamiamy Q ze stałą K przed ustaleniem równowagi; Q opisuje dowolny bieżący skład.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

Odpowiedź CKE 9 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 6.
Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2015_2023_06_dodatkowy_09

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania