Zadanie 37.1 — maj 2023 — Formuła 2015

Formuła 2015rozszerzony1 pktOczekuje na przegląd podstawy
Źródło

Informacja do zadania 37.

Do zakwaszonego roztworu alaniny dodawano kroplami wodny roztwór wodorotlenku sodu

i mierzono pH mieszaniny reakcyjnej. Na poniższym wykresie zilustrowano zależność pH

mieszaniny od objętości dodanego roztworu wodorotlenku sodu (w jednostkach umownych).

Informacja do zadania 37. — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 26.

Aminokwasy w roztworach wodnych istnieją głównie w formie jonów. W roztworach o niskim

pH cząsteczka aminokwasu jest protonowana. W pewnym zakresie pH dominującą formą

jest jon obojnaczy. W roztworach o wysokim pH cząsteczka aminokwasu traci proton.

W punkcie oznaczonym na wykresie numerem I alanina jest mieszaniną formy protonowanej

i jonu obojnaczego w stosunku molowym 1 : 1, a w punkcie oznaczonym na wykresie

numerem III ten aminokwas jest mieszaniną jonu obojnaczego i formy zdeprotonowanej

w stosunku molowym 1 : 1.

Na podstawie: J. McMurry, Chemia organiczna, Warszawa 2005.

Napisz wzór półstrukturalny (grupowy) tej formy alaniny, która występuje przy wartości pH odpowiadającej punktowi II zaznaczonemu na wykresie. Podaj nazwę tej wartości pH.

Wzór:

Nazwa: …

Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Ustal formę po oddaniu protonu COOH, ale przed odprotonowaniem NH3+.

Podpowiedź 2

Ładunek całkowity równy zero nie wyklucza obecności dwóch naładowanych grup.

Podpowiedź 3

Narysuj jon obojnaczy alaniny i podaj nazwę punkt izoelektryczny.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Odpowiedź CKE 37.1 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 35.

Nazwa: punkt izoelektryczny ALBO punkt izojonowy

Zasady oceniania

1 pkt – poprawne napisanie wzoru jonu i nazwy wartości pH.

0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

Punkt II leży między etapem odszczepiania protonu karboksylowego i etapem odszczepiania protonu amoniowego. Przeważa wtedy jon obojnaczy alaniny, z jedną grupą dodatnią i jedną ujemną oraz ładunkiem wypadkowym zero.

Odpowiadające pH nazywamy punktem izoelektrycznym. W rysunku zachowujemy grupę metylową alaniny oraz właściwe ładunki; nie wybieramy niejonowej formy z jednocześnie niezdysocjowanym COOH i obojętnym NH2. Wzór jest na grafice klucza.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

Odpowiedź CKE 37.1 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 35.

Nazwa: punkt izoelektryczny ALBO punkt izojonowy

Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2015_2023_05_glowny_37.1

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania